Ζώντας με τον Κορωνοϊό. Αλλάζοντας Ζωή; Αποκέντρωση.

Τις τελευταίες μέρες τα στοιχεία στην χώρα μας δείχνουν ότι η πανδημία φαίνεται να έχει ελεγχθεί. Η σχετικά πρώιμη λήψη μαζικών μέτρων καραντίνας φαίνεται ότι απέδωσε αρκετά καλά. Πλέον, πρέπει να δούμε πώς θα περάσουμε στην επόμενη φάση διαχείρισης της πανδημίας. Δηλαδή, την σταδιακή χωροχρονική προσαρμογή των μέτρων ανάλογα με τον αριθμό κρουσμάτων που εμφανίζει κάθε νομός-πόλη-κωμόπολη-χωριό ανά χρονική περίοδο.

Η συγκεκριμένη φάση μπορεί να είναι και δυσκολότερη καθώς θα πρέπει να είναι πιο στοχευμένη. Χρειάζεται σημαντική προετοιμασία, πχ πρέπει να υπάρχει κέντρο επιδημιολογικής παρακολούθησης της πανδημίας σε κάθε νομό αλλά και περαιτέρω στήριξη των περιφερειακών δομών υγείας ώστε να μπορεί κάθε νομός να μπορεί να διαχειρίζεται πιθανές εξάρσεις.

Όμως, πλήρης άρση του lockdown φαντάζει σχεδόν αδύνατη για τους επόμενους (αρκετούς) μήνες. Ειδικά κλειστοί χώροι, όπου συνηθίζεται ο συνωστισμός: εστιατόρια, μπαρ, διάφοροι χώροι εργασίας/διασκέδασης δύσκολα θα επανέλθουν άμεσα στην πρότερη κανονικότητα. Πιθανώς να έχουμε ένα πολύ σταδιακό άνοιγμα τέτοιων χώρων με μέτρα περιορισμού, αντίστοιχων με τα σούπερ μάρκετ με διατήρηση μέτρων social distancing.

Όπως είναι αναμενόμενο, όλη αυτή η μάχη με τον κορωνοϊό θα έχει σημαντικές οικονομικές επιπτώσεις. Οι αισιόδοξες προβλέψεις αναφέρουν ύφεση περί του 10%, ενώ πιο μετριοπαθείς περί του 18% . Ο ΟΑΣΑ μάλιστα αναφέρει ότι το lockdown θα επιφέρει άμεσα (όχι ετήσια) ύφεση κοντά στο 35%.

Πρόβλεψη ύφεσης λόγω lockdown από ΟΑΣΑ

Το πλήγμα ειδικά στον τομέα των υπηρεσιών (εστίαση, χώροι διασκέδασης,τουρισμός) θα είναι τεράστιο. Παρ'όλα αυτά  βλέπουμε ότι παρότι και τώρα ένα μεγάλο ποσοστό εργαζόμενων είναι εκτός εργασίας δεν έχει προκληθεί κοινωνική κατάρρευση. Δεν έχουμε πχ κάποια διατροφική ή ενεργειακή κρίση, ενώ η ιατροφαρμακευτική περίθαλψη προσφέρεται κανονικά παρά τις ειδικές προσαρμογές που έχουν γίνει λόγω της πανδημίας.

Βλέπουμε δηλαδή ότι η αποφυγή κοινωνικής κρίσης είναι περισσότερο θέμα πολιτικής απόφασης.
Όμως, όπως εύστοχα περιγράφει στην ομιλία του o κος Βαρουφάκης η στάση της ΕΕ και ειδικά των μελών της Ευρωζώνης θα οδηγήσει σε δεύτερο χρόνο σε λήψη μέτρων λιτότητας που πιθανότατα θα επιτείνουν την φτωχοποίηση των λαών της Ευρώπης και ακόμα περισσότερο της Ελλάδας.

Θα έρθουμε δηλαδή αντιμέτωποι με ένα διπλό πρόβλημα: από την μία θα πρέπει να προσαρμόσουμε την διαβίωση μας ώστε να περιορίζεται η διάδοση του κορωνοϊού και από την άλλη θα πρέπει να βρούμε κάποια λύση ώστε η οικονομική ύφεση να μην μετατραπεί σε κοινωνική κατάρρευση.

Η διαχείριση της κρίσης του 2010, οδήγησε στην μετανάστευση 500.000 Ελλήνων στο εξωτερικό. Σήμερα, αυτό δεν είναι τόσο εύκολο για λόγους υγειονομικούς, αλλά και καθώς η κρίση θα πλήξει τους πάντες και οι θέσεις εργασίας θα λιγοστέψουν ακόμα περισσότερο.

Οπότε θα πρέπει να βρούμε μια άλλη λύση.

Καταρχάς θα πρέπει να την φανταστούμε. Και κατά δεύτερον θα πρέπει να προσπαθήσουμε όσο μπορούμε να την εφαρμόσουμε πρώτα οι ίδιοι και όχι μόνο να την αναθέσουμε σε άνωθεν σωτήρες.

Όπως έχει επισημανθεί σε παλαιότερη ανάρτηση, μια πιθανή λύση στο θέμα της διαχείρισης της πανδημίας θα ήταν μια σταδιακή ελεγχόμενη αποκέντρωση του πληθυσμού των πόλεων. Φυσικά εθελούσιου χαρακτήρα και όχι καταναγκαστικού.
Στην κωμόπολη ή στο χωριό ο συνωστισμός είναι πιο εύκολο να αποφευχθεί, και γενικότερα η διαβίωση σε καθεστώς μερικού lockdown είναι πιο ανθρώπινη.

Παράλληλα είναι μια πιθανή απάντηση και για το κύμα ανέργων που δημιουργείται. Δεν είναι βέβαιο ότι το κράτος σε συνθήκες λιτότητας θα μπορεί να εξασφαλίσει τα απαραίτητα επιδόματα για όλους. Και ακόμα και αν τα καταφέρει, αυτά θα είναι αρκετά χαμηλά. Αντίθετα, η διαβίωση στην επαρχία είναι εξ ορισμού πιο "αποεμπορευματοποιημένη". Τα κόστη διαβίωσης είναι κατά κανόνα χαμηλότερα και υπάρχει και καλύτερη προοπτική διατροφικής αυτάρκειας, που αυξάνει ανάλογα με τον βαθμό αποκέντρωσης και συνεργασίας των τοπικών κοινοτήτων. Παράλληλα, θα μειώνεται και η οικονομική εξάρτηση της χώρας από το εξωτερικό.

* Η πρόταση για αποκέντρωση αφορά αρχικά το επόμενο χρονικό διάστημα και τουλάχιστον μέχρι να λυθεί οριστικά το ζήτημα της πανδημίας.

** Όπως έχει αναφερθεί, θα πρέπει να γίνει με τρόπο ώστε να ελαχιστοποιηθεί ο κίνδυνος διάχυσης της πανδημίας από τα αστικά κέντρα στην επαρχία. Πχ ιδανικά πριν την μετάβαση στην επαρχία να προηγηθεί εργαστηριακό τεστ, και απαραίτητα να ακολουθήσει καραντίνα 2 εβδομάδων στον τόπο προορισμού. Η ενίσχυση των περιφερειακών δομών υγείας είναι έτσι κι αλλιώς αναγκαία. Η μετάβαση σε νησιά είναι πιο ιδιαίτερη περίπτωση και απαιτεί φυσικά ακόμα μεγαλύτερη προσοχή και προετοιμασία.

Σπάζοντας τις αλυσίδες- επιπεδώνοντας τις καμπύλες. Μέρος ΙΙΙ: Ανοσοποιητικό vs Κορωνοΐού

Εκτός από τον έλεγχο της εκθετικής διάδοσης του ιού, ιδιαίτερα σημαντική είναι και η προσπάθεια ελέγχου της πορείας της νόσου ώστε να περιοριστούν περαιτέρω τα θύματα.
Πρέπει να τονιστεί ότι καθώς ο ιός είναι γνωστός μόλις για 4 μήνες, ακόμα είμαστε στην διαδικασία κατανόησης βασικών χαρακτηριστικών του, που ενδεχομένως θα μας βοηθήσουν στην καλύτερη αντιμετώπισή του.

Α. Ιnfectious dose (λοιμογόνος δόση)

Από την μελέτη της γρίπης αλλά και άλλων κορωνοϊών (SARS,MERS) έχει φανεί ότι η λοιμογόνος δόση (με πόσα ιϊκά σωμάτια θα μολυνθεί κάποιος δηλαδή) σχετίζεται με την βαρύτητα της λοίμωξης που θα ακολουθήσει. Στις παραπάνω παθήσεις η μικρότερη λοιμογόνος δόση φαίνεται ότι δίνει την δυνατότητα στο ανοσοποιητικό να περιορίσει την εκδήλωση σοβαρής ασθένειας.
Αντίστοιχες υποθέσεις γίνονται και για τον CoVID19.  Έτσι τα μέτρα προστασίας που σχολιάστηκαν στις προηγούμενες αναρτήσεις, πιθανώς να περιορίσουν και την εκδήλωση σοβαρών πνευμονιών, καθώς θα έχουμε έκθεση σε μικρότερες ποσότητες του ιού.

Β. Ελπιδοφόρες θεραπείες πριν την εκδήλωση σοβαρής νόσου.
Ακόμα δεν έχει βρεθεί κάποιο φάρμακο που να δρα με βεβαιότητα εναντίον της νόσου. Όμως έχουμε κάποιες ενδείξεις ότι κάποιες θεραπείες μπορεί να είναι αποτελεσματικές. Στο θεραπευτικό πρωτόκολλο που ακολουθούμε μάλιστα και στην Ελλάδα έχουν συμπεριληφθεί αντίστοιχα σχήματα. Για την ώρα η πιο ελπιδοφόρα θεραπεία φαίνεται να είναι η (υδροξυ)χλωροκίνη. Μάλιστα φαίνεται να δρα καλύτερα αν δοθεί σε σχετικά πρώιμο στάδιο πριν την εκδήλωση σοβαρής νόσου.
Ορθώς λοιπόν, στην χώρα μας θα μπορεί πλέον να δίνεται και σε περιστατικά με ήπια νόσο κατ'οίκον, σε συνεννόηση πάντα με τον θεράποντα ιατρό!

Για να προχωρήσει βέβαια η κατ'οίκον θεραπεία πρέπει φυσικά να ενδυναμωθεί η πρωτοβάθμια περίθαλψη ώστε να είναι δυνατή η παρακολούθηση των ασθενών εκτός νοσοκομείου, καθώς αν και η χλωροκίνη είναι ένα σχετικά ασφαλές φάρμακο υπάρχει πάντα το ενδεχόμενο ανεπιθύμητων ενεργειών.
Η δημιουργία Κέντρων Υγείας COVID19 είναι προς την σωστή κατεύθυνση και επιβάλλεται να επεκταθεί. Ελπίζω στη συνέχεια και με την πρόσληψη μόνιμου προσωπικού.

Παράλληλα είναι σημαντικό να συνεχιστεί η αύξηση των διαγνωστικών τεστ. Πλέον έχουμε φτάσει περί τα 1700 σε καθημερινή βάση.
Τα περισσότερα τεστ θα επιτρέψουν τον πιο έγκαιρο εντοπισμό περιστατικών που πιθανώς θα μπορούν να λάβουν αγωγή στο σπίτι, αλλά και την καλύτερη απομόνωση νοσούντων και επαφών τους.


Γ. Ενίσχυση του Ανοσοποιητικού

Tέλος ένα καλό ανοσοποιητικό είναι  πάντα απαραίτητο για την καταπολέμηση των λοιμώξεων.
Στην παρακάτω εικόνα συνοψίζονται ορισμένες συμβουλές για την ενίσχυση του ανοσοποιητικού

Συβμουλές για ενίσχυση ανοσοποιητικού.

Επιγραμματικά

• Καλός ύπνος
• Ελαχιστοποίηση stress και καλή διάθεση (καίρια και για τον καλύτερο ύπνο). 
• Καλή διατροφή: Λαχανικά και Φρούτα(ιδιαίτερα όσα είναι πλούσια σε βιταμίνη C). Αποφυγή πολλών τηγανητών/λιπαρών φαγητών. Ιδιαίτερα των trans λιπαρών και του junk food.
• Ήπια άσκηση. Σε εξωτερικούς χώρους προσπαθούμε να αποφεύγουμε τον συνωστισμό.
• Έκθεση στον ήλιο
• Το να διαβάσουμε ένα βιβλίο και οποιαδήποτε μορφή άσκησης είναι σαφώς προτιμότερα από μαραθώνιους netflix και διαδικτυακού σερφαρίσματος. Ο εθισμός μας στις οθόνες, μειώνει την ποιότητα του ύπνου και αυξάνει την αποβλάκωση.

Σπάζοντας τις αλυσίδες- επιπεδώνοντας τις καμπύλες. Μέρος IΙ: Ζώντας σαν χειρουργός.

Περνώντας στο 2ο μέρος, επανερχόμαστε στις αλυσίδες διάδοσης του Κορωνοϊού.



Οι προτάσεις που θα ακολουθήσουν σε φυσιολογικές συνθήκες πιθανώς να κρίνονταν υπερβολικές ή γραφικές. Όμως, σε καιρό πανδημίας "better crazy, than sorry". Η υψηλή μεταδοτικότητα του ιού είναι από τα κυριότερα ζητήματα της σημερινής πανδημίας. Όσο περισσότερο σχολαστικοί είμαστε, μειώνουμε την πιθανότητα να μολυνθούμε αλλά και να μεταδώσουμε τον ιό.

Καθώς ο ιός εισέρχεται και εξέρχεται από τον οργανισμό μας κυρίως μέσω του στόματος και της μύτης,  το βασικότερο μέτρο που μπορούμε να ακολουθήσουμε είναι η ΟΡΘΗ χρήση κάποιου καλύμματος για το το πρόσωπο. Ακολουθεί, το τακτικό πλύσιμο των χεριών και/ή σωστή χρήση γαντιών. Δηλαδή, τα μέτρα που παίρνει κάποιος χειρουργός πριν από κάποια επέμβαση!


Αναλυτικότερα, ανάλογα με την καθημερινότητα, τις ανάγκες και τις δυνατότητες του καθενός λοιπόν:

Ι. Χρήση ΜΜΜ/ ΙΧ

Όπως αναφέραμε ο ιός μεταδίδεται ευκολότερα σε κλειστούς χώρους που συνωστίζεται κόσμος.
Οπότε:

1.Α Είναι προτιμότερο να χρησιμοποιούμε ΙΧ/μηχανή/ποδήλατο για την μετάβαση στην εργασία μας ή για τις απαραίτητες αγορές.  Παράλληλα για λογικές αποστάσεις μπορούμε να προτιμήσουμε το περπάτημα αντί για το λεωφορείο ή το μετρό.

2.Α Κατά την χρήση των ΜΜΜ για όσους δεν υπάρχει άλλη λύση, καλό είναι να χρησιμοποιούν κάποια υφασμάτινη μάσκα ή κάποιο κάλυμμα (πχ κασκόλ, μαντήλι). Μπορούν επίσης να χρησιμοποιούν γάντια μιας χρήσης, ή επαναχρησιμοποιούμενα πλαστικά ή υφασμάτινα γάντια, ιδιαίτερα σε περίπτωση που δεν έχουμε αντισηπτικό ή δεν μπορούμε να πλύνουμε άμεσα τα χέρια μας μετά την χρήση των ΜΜΜ. Αν δεν έχουμε καλό είναι να πιάνουμε τις διάφορες επιφάνειες με κάποιο χαρτομάντιλο που στη συνέχεια θα απορρίπτουμε

2.Β Ιδανικά θα μπορούσαμε να έχουμε ένα κάλυμμα/ζευγάρι γάντια στο έλα και ένα στο πήγαινε. Καθώς και μια σακούλα για να αποθηκεύουμε το χρησιμοποιημένο κάλυμμα/γάντια(*άλλη σακούλα για χρησιμοποιημένα μέσα προστασίας άλλη για αχρησιμοποίητα). Κατά την επιστροφή μας στο σπίτι είναι σημαντικό να καθαρίζουμε τα ρούχα/καλύμματα που χρησιμοποιήσαμε. Πχ πλύσιμο σε ζεστό νερό και σιδέρωμα.

3. Επίσης έξτρα προστασία παρέχουν τα γυαλιά οράσεως ή ηλίου. Γενικά, αν δεν έχουμε πλύνει τα χέρια μας καλό είναι να αποφεύγουμε όσο γίνεται, να πιάνουμε στόμα/μύτη/μάτια.

4. Σχετικά με τα ΙΧ. Καλό είναι να απολυμαίνουμε έστω κάποιες φορές τον μήνα τις εσωτερικές επιφάνειες του αυτοκινήτου. Όπως αναφέρεται στο παρακάτω άρθρο "Ένας οδηγός ωστόσο δεν θα πρέπει να ξεχάσει την απολύμανση του τιμονιού, του επιλογέα ταχυτήτων, του χειρόφρενου, των χειρολαβών στις πόρτες, των χειριστηρίων του ηχοσυστήματος και του συστήματος infotainment, τους μοχλοδιακόπτες στην κολόνα του τιμονιού (φλας και υαλοκαθαριστήρες, πιθανά cruisecontrol), τα υποβραχιόνια, τους διακόπτες ρύθμισης των καθισμάτων, τα πλαίσια των θυρών και τις εξωτερικές τους χειρολαβές, καθώς και τη χειρολαβή του πορτμπαγκάζ. Οι αρχές αυτές είναι ακόμη πιο σημαντικές για τους οδηγούς ταξί και άλλους οδηγούς που μετακινούν επιβάτες." 

*Όπως είπαμε μάσκες μιας χρήσης πρέπει να απορρίπτονται μετά από χρήση 2-3 ωρών.

ΙΙ. Αγορές από Σούπερ Μάρκετ/Φαρμακεία/Λαϊκές αγορές/Κρεοπωλεία/Μανάβικα κλπ

1. Οι προτάσεις για χρήση μασκών/γαντιών/γυαλιών στα ΜΜΜ πρακτικά ισχύουν και κατά την παρουσία μας στους παραπάνω χώρους

2.Ένα αρκετά καλό σχετικό βίντεο είναι του Jeffrey VanWingen. Συνοπτικά σχολιάζεται στο παρακάτω άρθρο. 
"Πολύ σημαντικά είναι τα tips που πρέπει να ακολουθήσουμε την ώρα που ψωνίζουμε. Όπως το να καθαρίσουμε τη χειρολαβή από το καρότσι ή το καλάθι μας. Να ψωνίσουμε τρόφιμα για τουλάχιστον 2 εβδομάδες. Και να μην πάμε στο σούπερ μάρκετ αν έχουμε έστω και το παραμικρό σύμπτωμα. Πριν φύγεις από το σπίτι φρόντισε να καθαρίσεις καλά με απολυμαντικό την επιφάνεια που θα ακουμπήσεις τα ψώνια σου. Και χώρισέ τη σε δύο μέρη. Την καθαρή πλευρά και την πλευρά που θα ακουμπήσεις όσα αγόρασες." 

3.Α Αν είναι εφικτό προτιμάμε να έρχονται τα τρόφιμα κατ'οίκον. Φυσικά συνεχίζουν να ισχύουν οι ίδιοι κανόνες απολύμανσης των τροφίμων που περιγράφονται στο βίντεο.

3.Β Είναι λογικό, ορισμένες φορές να παραγγείλουμε φαγητό με delivery. Πάλι ισχύουν οι ίδιοι κανόνες απολύμανσης όπως επισημαίνεται και στο βίντεο. Γενικότερα το να μαγειρεύουμε σπίτι είναι προτιμότερο. Άλλωστε είναι οικονομικότερο, αλλά και μια δημιουργική ασχολία εν καιρώ καραντίνας.

III. Επιστροφή στο σπίτι/Κινητό

1. Μπορούμε να έχουμε έναν συγκεκριμένο χώρο για τα ρούχα που φοράγαμε έξω. Θα μπορούσαμε να τον χωρίζουμε σε 2 μέρη. α) Για τα ρούχα που θα βάλουμε σχετικά άμεσα σε πλυντήριο β) για ρούχα(πχ μπουφάν)/παπούτσια που θα χρησιμοποιήσουμε σε επόμενη έξοδο.
Ιδανικά σε μέρες με ηλιοφάνεια, μέχρι να τα πλύνουμε, μπορούμε  να αφήνουμε τα ρούχα σε κάποιο μπαλκόνι ή σε χώρο που δέχονται ηλιακή ακτινοβολία.

2. Καλό είναι κατά την επιστροφή όχι μόνο να πλένουμε άμεσα τα χέρια μας αλλά και να κάνουμε ντους.

3. Γενικά, επιφάνειες εκτός σπιτιού όπως πόμολα, κουμπιά ασανσέρ(κλειστός χώρος: προτιμάμε σκάλες) κλπ καλό είναι να τα πιάνουμε είτε με κάποιο ύφασμα, γάντι ή κάποιο χαρτομάντιλο που θα πετάμε έπειτα.

4. Κινητό. Είναι γνωστό ότι το κινητό είναι ένας πολύ καλός φορέας μικροβίων και ιών. Οπότε επιβάλλεται ο τακτικός καθαρισμός του με ένα απολυμαντικό κατάλληλο για ιούς αλλά και για κινητά ώστε να μην το καταστρέψουμε.
Παρόλα αυτά καθότι πλέον οι περισσότεροι είμαστε εθισμένοι στην χρήση του, καλό είναι να περιορίσουμε την χρήση του. Είτε με το να μην το παίρνουμε μαζί μας σε σύντομες εξόδους απτό σπίτι (πχ όταν πάμε για αγορές) είτε με την χρήση κάποιας συσκευής με πλήκτρα που και λιγότερο εθιστική είναι αλλά και απολυμαίνεται και ευκολότερα.

IV. Εργασία/Στρατόπεδα

1. Αν μπορούμε, καλό είναι να χρησιμοποιούμε πάλι κάποιο κάλυμμα προσώπου αλλά και να πλένουμε τακτικά τα χέρια μας ή να φοράμε γάντια.
2. Πρέπει να υπάρξει μέριμνα από το κράτος ή και τον εκάστοτε εργοδότη ώστε να μπορούν όσο το δυνατόν περισσότεροι εργαζόμενοι να μεταβαίνουν στην εργασία τους με προσωπικό όχημα
3. Πρέπει να διασφαλίζεται από τις αρχές ότι οι εργαζόμενοι θα δουλεύουν σε ασφαλή απόσταση ο ένας από τον άλλον, αλλά και θα παρέχονται τα απαραίτητα μέσα προστασίας. Πχ σε εργοστάσια, εργοτάξια, βιοτεχνίες, σούπερ μάρκετ. Αν αυτά δεν εξασφαλίζονται πρέπει να υπάρχουν σημαντικές κυρώσεις.
4. Στρατόπεδα. Πρέπει να εξασφαλισθεί ότι στα στρατόπεδα θα παραμένει μόνο ο αναγκαίος αριθμός στρατεύσιμων, αλλά και ότι στους στρατώνες θα τηρούνται τουλάχιστον αποστάσεις ασφαλείας. Πχ σε κάθε κουκέτα να χρησιμοποιείται εναλλάξ το πάνω ή το κάτω κρεβάτι.

V. Περίπατος/Άσκηση
Το να ασκούμαστε ή να κάνουμε έναν περίπατο είναι σημαντικό για λόγους σωματικής και ψυχολογικής υγείας.
Εφόσον λαμβάνουμε μέτρα προστασίας (όπως είπαμε κυρίως κάποιο κάποιο κάλυμμα για το πρόσωπο) και αποφεύγουμε τυχόν χώρους με συνωστισμό το ρίσκο είναι μικρό. Σαν επιπλέον μέτρο, όπως αναφέρεται σε άρθρο του Atlantic μπορούμε να αντιμετωπίζουμε άλλους περαστικούς ώσαν καπνιστές που θέλουμε να αποφύγουμε τον καπνό τους.
Προσωπικά, σε περίπτωση που απαιτηθεί αυστηροποίηση του lockdown πιστεύω ότι προέχει ο περιορισμός χρήσης ΜΜΜ και η περαιτέρω αναστολή εργασιών και έπειτα θα πρέπει να εξεταστεί ο περιορισμός των περιπάτων.


Είναι ευνόητο, ότι δεν είναι δυνατό να ζούμε συνεχώς αποστειρωμένα. Είναι κάτι έξω από την ανθρώπινη φύση και πιθανώς ψυχολογικά σταδιακά θα μας κουράσει.
Παρόλα αυτά, μια ακόμα και μικρού βαθμού προσπάθεια είναι σημαντική.
Ακόμα και με έναν υπερβολικά αποστειρωμένο τρόπο ζωής, μπορεί να νοσήσουμε . Στόχος είναι να μειώσουμε την πιθανότητες νόσησης αλλά και διασποράς.

Σπάζοντας τις αλυσίδες- επιπεδώνοντας τις καμπύλες. Μέρος Ι: Εισαγωγή - To mask or not to mask?

Όλο και περισσότεροι γνωρίζουν ότι ο στόχος του lockdown είναι η επιπέδωση της καμπύλης κρουσμάτων/θυμάτων. Δηλαδή να μην έχουμε μια απότομη κορύφωση των κρουσμάτων που θα οδηγήσει σε υπερκορεσμό του συστήματος υγείας, και συνεπώς σε εκθετική αύξηση των θυμάτων από τον CoVID-19.
Πρακτικά, με τα μέτρα lockdown σπάμε/μειώνουμε διάφορες αλυσίδες μετάδοσης του ιού. Χαρακτηριστικά τέτοια παραδείγματα είναι κλειστοί χώροι που μαζεύουν αρκετό κόσμο: σχολεία, εστιατόρια, μπαρ, διάφοροι χώροι εργασίας και μέσα μεταφοράς. Όπως γίνεται εύκολα κατανοητό, ήδη μερικοί κρίκοι της αλυσίδας έχουν σπάσει τελείως ενώ άλλοι χρησιμοποιούνται σημαντικά λιγότερο.
Σχηματικά θα μπορούσαμε να πούμε ότι πλέον η καθημερινότητα της πλειοψηφίας του κόσμου συμπυκνώνεται στο παρακάτω σχήμα.

Η καθημερινότητα της πλειοψηφίας του πληθυσμού σε καθεστώς lockdown

Για την περαιτέρω μείωση της διάδοσης της νόσου: υπάρχουν πρακτικά 3 τρόποι:

Α) "Σπάσιμο  κρίκων" πχ περαιτέρω αναστολές εργασίας για δουλειές σε κλειστούς χώρους

Β) Μείωση της συχνότητας χρήσης κάποιων κρίκων.
Γ) Μέτρα προστασίας πχ κατά την χρήση ΜΜΜ

To mask or not to mask?

Πριν προχωρήσουμε σε πιο αναλυτικά σχόλια ορισμένες επισημάνσεις σχετικά με το ζήτημα των μασκών που έχει έρθει στην επικαιρότητα.

1. Οι χειρουργικές μάσκες στα νοσοκομεία είναι και θα είναι πρακτικά σε συνεχή έλλειψη όσες και να προμηθευόμαστε. Όποιος δεν ασθενεί ή δεν έχει στο περιβάλλον του ασθενή, είναι προτιμότερο να της δωρίσει σε κάποιο νοσοκομείο ή Κέντρο Υγείας.

2. Ως εναλλακτική λύση μπορεί κάποιος να προμηθευτεί υφασμάτινες (μετά από κάθε χρήση: πλύσιμο σιδέρωμα για να ξαναχρησιμοποιηθούν) ή να φτιάξει στο σπίτι του, ενώ ακόμα και ένα κασκόλ ή κάποιο φουλάρι είναι καλύτερο από το τίποτα. Ειδικά οι home made δεν προσφέρουν βέβαια την ίδια κάλυψη.

3. Είναι ΚΑΙΡΙΟ να μην νομίζει κάποιος ότι επειδή φοράει ακόμα και χειρουργική μάσκα ότι είναι προστατευμένος.  Μετά από χρήση 1-2 ωρών οι χειρουργικές και οι home made πρέπει να απορρίπτονται. Οι υφασμάτινες μπορούν πχ μετά την έξοδο από κάποιο μέσο μεταφοράς να αποθηκεύονται σε κάποιο σακουλάκι, ώστε να καθαριστούν σπίτι. (πιθανώς να είναι καλή ιδέα όποιος χρησιμοποιεί μέσα μεταφοράς να φέρει μια μάσκα για το πήγαινε και άλλη μια για το έλα)

Συγκριτικά η προστασία που παρέχει μια home made μάσκα, μια χειρουργική και μια υψηλής προστασίας

Σύγκριση αποτελεσματικότητας εναντίον ιών "καθημερινών υλικών"  και χειρ. μάσκας

Σύγκριση δυνατότητας αναπνοής καθημερινών υλικών vs χειρ. μάσκας

για περαιτέρω πληροφορίες εδώ

Ένα άρθρο που θα πρέπει να διαβάσει ο καθένας πριν αποφασίσει να φοράει μάσκα (αλλά και γάντια) είναι του συναδέρφου Κ.Σπίγγου.
https://www.enimerosi.com/details.php?id=42822&fbclid=IwAR1o3LtfY-msw7H8GK_CwdBLAjbaZD1FlZflqCjLM161KQnuWB6Le8SK0N0#.XoO0SRZo9ZY.facebook

Χαρακτηριστικά επισημαίνει:
"Τα σταγονίδια εισπνέονται απευθείας από άλλους ή επικάθονται στις επιφάνειες και αντικείμενα. Τα γάντια μάς προστατεύουν από την ανταλλαγή μολυσμένων αντικειμένων, αρκεί να μεταχειριζόμαστε τα χέρια μας όταν φοράνε γάντια σαν μολυσμένα και όχι σαν μαγικά ραβδάκια που εξαφανίζουν τα μικρόβια πάνω σε ό,τι αγγίξουν. Άλλωστε, χρησιμοποιώντας γάντια κάνουμε μεγάλη οικονομία στα αντισηπτικά, που είναι δυσεύρετα."
καθώς και ότι:

"Αν και με τη χρήση των γαντιών τα πράγματα μοιάζουν απλά, αντικρουόμενες παραμένουν οι απόψεις για τις μάσκες. Έτσι, η χρήση της πιο ευρέως διαδεδομένης (αν και σε έλλειψη) απλής χειρουργικής μάσκας γύρω από το στόμα μας προστατεύει τους άλλους από τα σταγονίδια που εκτοξεύονται όταν μιλάμε. Εάν καλύπτει καλά και τη μύτη μας, προστατεύει τους άλλους και από το βήχα ή το φτέρνισμά μας, καθώς και εμάς, σε ένα ποσοστό που εκτιμάται γύρω στο 50%, από τα δικά τους σταγονίδια. Το ποσοστό αυτό εξαρτάται από την ορθή χρήση της μάσκας και από τη διάμετρο των οπών που αφήνει για τη δίοδο του αέρα, που στην περίπτωση της απλής χειρουργικής μάσκας είναι τα 0,5 μικρόμετρα.

Οι πιο επαγγελματικές μάσκες, με ακόμη μικρότερη διάμετρο, προστατεύουν σε μεγαλύτερο ποσοστό. Αντίθετα, τα απλά υφάσματα δεν έχουν γνωστές και σταθερές προδιαγραφές, ώστε να μπορούμε να πούμε κάτι περισσότερο. Αν χρησιμοποιούμε μάσκα, δεν τη μπαινοβγάζουμε, γιατί κανείς δεν προειδοποιεί ότι θα βήξει ή θα φτερνιστεί. Αν βρεθούμε μόνοι μας και τη βγάλουμε, πρέπει πρώτα να πλύνουμε τα χέρια μας ή/και να βγάλουμε τα γάντια, αν φοράμε.

Η καθολική και υποχρεωτική χρήση της μάσκας θα ήταν ένα ορθολογικό μέτρο ως προς την προφύλαξη όχι του εαυτού μας από τους άλλους, αλλά των άλλων από εμάς, επίσης και με το σκεπτικό ότι δεν είναι έξυπνο να επιμένουμε αυστηρά στα επώδυνα μέτρα πριν εφαρμόσουμε σε βαθμό απόλυτο τα εξαιρετικά απλά. Συνεχίζοντας αυτό το σκεπτικό, τα πρόστιμα δεν θα έπρεπε να επιβάλλονται τόσο στους εξερχόμενους από το σπίτι άνευ σοβαρού λόγου, αλλά σε όσους δεν φοράνε μάσκα (εφόσον τις είχαμε...). Αλλά και στην πορεία της σταδιακής άρσης των μέτρων, αυτό θα είχε ίσως κεντρική θέση."

Οπότε αν τα λάβουμε όλα αυτά υπόψιν οι μάσκες και τα γάντια μπορούν να βοηθήσουν στον περιορισμό μετάδοσης της επιδημίας

ΥΓ Εδώ μια πρόταση  από το Χονγκ-Κονγκ για home made μάσκες.
https://www.scmp.com/news/hong-kong/health-environment/article/3050689/how-make-your-own-mask-hong-kong-scientists

Γιατί Tεστ-Τεστ-Τεστ;

Τεστ-Τεστ-Τεστ;;

Όπως βλέπουμε στον παρακάτω πίνακα η χώρα μας υστερεί σημαντικά στον αριθμό τεστ για τον εντοπισμό κρουσμάτων CoVID19.
Παράλληλα ο ΠΟΥ ζητά απ'όλες τις χώρες "τεστ τεστ τεστ".

Τα τεστ που είχε κάνει κάθε χώρα έως τις 25 Μαρτίου.
Α.Ανάλογα με τον πληθυσμό
Β. Συνολικά

Ένας πιθανός αντίλογος είναι ότι από την στιγμή που ακολουθούμε την στρατηγική "Μένω στο Σπίτι" θεωρούμε οποιονδήποτε συμπτωματικό, πιθανό κρούσμα. Όμως, αφού νοσοκομειακή θεραπεία θα πάρουν μόνο τα σοβαρά περιστατικά, θα μπορούσε να πει κάποιος ότι μόνο αυτά επιβάλλεται να κάνουν τεστ. 

Πράγματι στην παρούσα φάση του lockdown δεν είναι απαραίτητο να ελέγχουμε μαζικά όλο τον πληθυσμό.
Όμως, παρότι υπάρχει μια σχετική αύξηση στα καθημερινά τεστ (28 Μαρτίου:συνολικά 14363) το ότι με μόλις 886 τεστ εντοπίστηκαν 95 κρούσματα δείχνει την ανάγκη για περαιτέρω αύξηση των τεστ καθώς με λίγα τεστ εντοπίζουμε σημαντικό αριθμό (σοβαρών) κρουσμάτων. Βλέπουμε δηλαδή ξεκάθαρα μόνο την μύτη του παγόβουνου!

Η σημαντική αύξηση των ημερήσιων τεστ είναι απαραίτητη ακόμα και με την στρατηγική που ακολουθούμε. Κάποιοι λόγοι που το καθιστούν απαραίτητο είναι:

1.Α Πλέον, στις οδηγίες του ΕΟΔΥ η αντιμετώπιση είτε ήπιων είτε σοβαρών περιστατικών ξεκινά αφού υπάρξει εργαστηριακά επιβεβαιωμένο κρούσμα. Ενώ, ανάλογα με την κλινική εικόνα μπορεί να δοθεί και θεραπεία στο σπίτι.
1.Β Παράλληλα, κάποιες από τις (ακόμα υπό διερεύνηση) συνιστώμενες θεραπείες φαίνεται να αποδίδουν καλύτερα αν δοθούν σε σχετικά πρώιμο στάδιο και όχι όταν έχει αναπτυχθεί σοβαρή πνευμονία.

Απόσπασμα από τον Θεραπευτικό αλγόριθμο του ΕΟΔΥ

2.Α Παρακολούθηση τάσεων. Όπως, έχει επισημανθεί αυτή την στιγμή βλέπουμε την αποτελεσματικότητα των μέτρων με βάση των αριθμό διασωληνωμένων και τον αριθμό θυμάτων. Αυτοί οι δείκτες όμως μας δείχνουν με μεγαλύτερη καθυστέρηση την εξάπλωση της νόσου απ'ότι ο αριθμός κρουσμάτων που αυτή την στιγμή αναγκαστικά υποτιμάται. Όσο καλύτερη εικόνα έχουμε για την χρονική και τοπική εξέλιξη της νόσου, τόσο πιο αποτελεσματικά θα μπορούμε να αυστηροποιούμε τα μέτρα καραντίνας.

2.Β Αντίστοιχα, η καλύτερη επιδημιολογική παρατήρηση μας προετοιμάζει και για την επόμενη μέρα όπου πιθανώς θα είναι δυνατή η σχετική χαλάρωση των μέτρων σε περιοχές χωρίς κρούσματα.

Είναι πολύ πιθανό η τακτική του να ελέγχουμε μόνο τα σοβαρά περιστατικά εν πολλοίς να υπαγορεύεται από την έλλειψη αρκετών τεστ. Όμως, η συνεχιζόμενη έλλειψη  πλέον αρχίζει και γεννά εύλογα ερωτήματα.  Γιατί δεν προχωρά η μαζική προμήθεια τεστ;

H Ουγγαρία, χώρα με αντίστοιχο πληθυσμό και κρούσματα με την χώρα μας, προμηθεύτηκε προ 5 ημερών 100.000 τεστ από την Κίνα καθώς και 5.000.000 μάσκες. Γιατί δεν πράττουμε και εμείς το ίδιο άμεσα;

Το ενδεχόμενο να περιμένουμε κάποια ευρωπαϊκή ή αμερικάνικη εταιρεία να κατασκευάσει αντίστοιχα τεστ, είναι μια λανθασμένη προσέγγιση.

Παράλληλα, φαίνεται ότι τα τεστ που γίνονται στον ιδιωτικό τομέα δεν πραγματοποιούνται με τον ενδεδειγμένο τρόπο.  Είναι λάθος ο κάθε επώνυμος με ήπια συμπτώματα να εξετάζεται, ενώ στα δημόσια νοσοκομεία πραγματοποιούνται τεστ μόνο για σοβαρά περιστατικά. Επίσης, τα μέτρα ασφαλείας φαίνεται να υστερούν σημαντικά στα ιδιωτικά κέντρα και ταυτόχρονα συνεχίζεται η υπερκοστολόγηση των τεστ. Το σενάριο επίταξης των αντίστοιχων κέντρων πρέπει να εξεταστεί σοβαρά.

Το ότι σε πρώτη φάση δυστοπικά σενάρια Ιταλίας/Ισπανίας φαίνεται ότι δεν θα πραγματοποιηθούν στη χώρα μας είναι σίγουρα μια σημαντική επιτυχία. Όμως, ο αγώνας εναντίον της πανδημίας θα είναι πολύμηνος.
Είναι λάθος, να δίνονται πόροι στον ιδιωτικό τομέα για προώθηση του "Μείνε το Σπίτι" καθώς και να πριμοδοτείται περαιτέρω η χρήση ιδιωτικών ΜΕΘ.  Δεν είναι ώρα για ιδεοληπτική διαχείριση, αλλά για περαιτέρω ενδυνάμωση του ΕΣΥ και γενικότερα των δομών ελέγχου της επιδημίας.

Γιατί επεκτείνεται το Lockdown? Πότε θα χαλαρώσουν τα μέτρα;

Γιατί επεκτείνεται το Lockdown?
1. Γιατί ήμασταν απροετοίμαστοι και 
2. Γιατί καθυστερήσαμε σημαντικά να λάβουμε μέτρα που θα ήταν κοινωνικά και οικονομικά πολύ ηπιότερα απ'όσα αναγκαστικά λαμβάνονται τώρα.

Ενώ, γνωρίζαμε από τέλη Ιανουαρίου τι γινόταν στην Κίνα, δεν υπήρξε κάποια ιδιαίτερη προετοιμασία για έλεγχο της επιδημίας στη χώρα μας. Παράλληλα, δεν επιβλήθηκαν αυστηρά μέτρα σε ταξιδιώτες από το εξωτερικό ώστε να περιοριστούν τα πιθανά εισαγόμενα κρούσματα. Η καθυστέρηση ήταν χαρακτηριστική, καθώς ακόμα και όταν η επιδημία άρχισε να φουντώνει στην Ιταλία (τέλη Φλεβάρη) οι πτήσεις/κρουαζιέρες συνεχίζονταν κανονικά.
Έτσι, η επιδημία ξέφυγε και δεδομένου του σημαντικά αποδυναμωμένου ΕΣΥ αλλά και του χάους που κυριάρχησε στην Ιταλία άρχισε η επιβολή μέτρων Καραντίνας, ευτυχώς ταχύτερα σε σύγκριση με άλλες ευρωπαϊκές χώρες.

Συλλογική/Ατομική Ευθύνη
Είναι ευνόητο, ότι πρέπει να προσέχουμε όλοι μας να μη νοσήσουμε αλλά και να μην διασπείρουμε τη νόσο. Προσωπικά, βρίσκω καταδικαστέο το να κατηγορούνται δυσανάλογα οι πολίτες γιατί δεν ξέρουν να ζουν λες και βρίσκονται διαρκώς σε χειρουργική αίθουσα. Από την στιγμή που δεν πάρθηκαν εξαρχής τα αναγκαία μέτρα αν θέλουμε να επιμερίσουμε από τώρα τις ευθύνες είναι σαφές που αναλογεί το σημαντικότερο μερίδιο.

Ολικό Lockdown?

Παρά την απαγόρευση κυκλοφορίας (ή καλύτερα την κυκλοφορία υπό όρους) , ακόμα δεν έχουμε περάσει σε 100% lockdown. Όπως καταλαβαίνουμε και εδώ ούτε καν οι Ιταλοί δεν εφαρμόζουν μέτρα επιπέδου Κίνας. Τα μέτρα Κίνας θα επιτρέψουν τον αμεσότερο περιορισμό των κρουσμάτων/θυμάτων. Πιθανώς, η επιβολή όλων των αντίστοιχων μέτρων να κρίνεται υπερβολική, αλλά η αλά καρτ εφαρμογή μέτρων πρέπει να γίνεται με προσοχή.
Πχ το να κλείσεις χώρους εργασίας με μεγάλο αριθμό εργαζομένων ή/και  "πυκνότητα" εργαζομένων μάλλον είναι αποδοτικότερη από την απαγόρευση περιπάτων. Όπως και το να απαγορεύσεις/περιορίσεις την χρήση Μέσων Μαζικής Μεταφοράς καθώς οι κλειστοί χώροι λειτουργούν ως "φωλιές κορωνοϊού".

Όπως, εύστοχα αναλύει ο Τomas Pueyo τα μέτρα Lockdown μας δίνουν χρόνο για να προετοιμαστούμε να αντιμετωπίσουμε καλύτερα την πανδημία, με σταδιακά προσαρμογή των μέτρων ανά περιοχή  ανάλογα με την τοπική εξέλιξη της επιδημίας.    

"Κινέζικο Σφυρί- Κορεάτικος Χορός"

Πότε θα χαλαρώσουν τα μέτρα; Πώς προχωρά η προετοιμασία;

Ακριβώς δεν μπορούμε να ξέρουμε. Όσο πιο καλά και γρήγορα προετοιμαστούμε τόσο ταχύτερα θα μπορούν να υποχωρήσουν κάποιοι περιορισμοί.Η καθυστέρηση να διορθώσουμε τα λάθη και τις ελλείψεις συνεπάγεται ακόμα περισσότερα κρούσματα και θύματα. Αν και γίνονται προσπάθειες, συνεχίζουν να υπάρχουν σημαντικές αδυναμίες σε καίριους τομείς που έχουν επισημανθεί και σε προηγούμενες αναρτήσεις:

1) Νοσοκομεία κέντρα διασποράς. Αν και γίνονται προσπάθειες, συνεχίζουν να υπάρχουν πολλαπλά κρούσματα υγειονομικών. Η αναμενόμενη κορύφωση της επιδημίας  μαζί με τις ελλείψεις σε προστατευτικό εξοπλισμό θα επιτείνουν το φαινόμενο. Είναι απολύτως αναγκαία η δημιουργία δομών, που θα μειώνουν την πιθανότητα μετάδοσης της νόσου και φυσικά πρέπει να καλυφθούν οι ανάγκες σε εξοπλισμό, είτε με αγορά από το εξωτερικό, είτε με τοπική παραγωγή επαναχρησιμοποιούμενων μασκών και στολών.Το επιχείρημα ότι υπαίθριες δομές θα προκαλέσουν αίσθημα τρόμου ενώ απαγορεύονται οι μετακινήσεις είναι μάλλον άστοχο.

Walk-Through δομές σε Νοσοκομεία της Ν.Κορέας

2) Τι γίνεται με τα τεστ;
Μια από τις σημαντικές αδυναμίες στην αντιμετώπιση της πανδημίας είναι η έλλειψη τεστ. Σε σχεδόν έναν μήνα έχουμε κάνει λίγο πάνω από τα μισά που γίνονται στην Ν.Κορέα(15.000) σε 1 μέρα. Πρέπει άμεσα να διευθετηθεί αυτό το ζήτημα ώστε να λαμβάνονται αποφάσεις με καλύτερα δεδομένα αλλά και να γίνεται καλύτερη διαχείριση των ύποπτων περιστατικών. Πλέον υπάρχουν αρκετές εταιρίες σε Κίνα και Κορέα που παράγουν σημαντικές ποσότητες τεστ με λογικό κόστος.
3) Προσλήψεις Ιατρών/Νοσηλευτών. Χρειάζονται ΑΜΕΣΑ περαιτέρω μαζικές προσλήψεις. Πέραν των αρχικών 2000 προσλήψεων με διετή σύμβαση, τα μέτρα που έχουν εξαγγελθεί ως τώρα αφορούν 4μηνες συμβάσεις εν αναμονή ειδικευομένων και προγράμματα εθελοντισμού. Οι παραπάνω προτάσεις είναι στα όρια του εμπαιγμού. Η αντιμετώπιση του θανατηφόρου ιού δεν είναι πρόγραμμα αναδάσωσης...
Στην Ιταλία τουλάχιστον 20 υγειονομικοί έχουν χάσει την ζωή τους. Το ρίσκο είναι δυσανάλογο οποιασδήποτε ανταμοιβής.. Κατ'ελάχιστον πρέπει να παρέχεται η δυνατότητα μονιμοποίησης σε όσους ριχτούν στην επικίνδυνη αυτή μάχη.
Δεν γίνεται να καθυστερούν άλλο οι προσλήψεις καθώς κανονικά θα απαιτηθεί και χρόνος για την εκπαίδευση του προσωπικού. Μόνο έτσι θα μπορέσουν να ανοίξουν περαιτέρω ΜΕΘ και να επανδρωθούν περιφερειακά Νοσοκομεία.

4) Ταξιδιώτες. 
Επιτέλους προχωράνε τα μέτρα περιορισμού ταξιδιών από το εξωτερικό. Καραντίνα πρέπει να επιβάλλεται υποχρεωτικά σε όλους όσους έρχονται από χώρες του εξωτερικού.

5) Πρέπει να γίνει συντονισμένα προσπάθεια να εξαλειφθούν φαινόμενα αισχροκέρδειας.

Καραντίνα: Πότε φαίνεται η δράση της; Καθυστέρηση Μέτρων=Θύματα

Καραντίνα
Η δράση της καραντίνας όπως βλέπουμε στον παρακάτω πίνακα δεν είναι άμεσα ορατή.

Στην Κίνα μόλις μετά από 24 μέρες  άρχισε να μειώνεται ο καθημερινός ρυθμός αύξησης των θυμάτων, ενώ ο αριθμός των νέων κρουσμάτων περίπου 15 μέρες μετά την έναρξη της καραντίνας
Αυτό εξηγείται, κυρίως απ'το ότι από την στιγμή που κάποιος μολυνθεί από τον ιό χρειάζονται 5-14 μέρες για να εμφανίσει συμπτώματα, ενώ μετά από περίπου άλλες 10 μέρες καταλήγουν τα σοβαρότερα περιστατικά. Παράλληλα κατά την κορύφωση της νόσου τα εργαστήρια είναι πιθανό να μην μπορούν να εξετάσουν άμεσα όλα τα δείγματα.

Η εμφάνιση της πλήρους δράσης της καραντίνας σε 24 μέρες πιθανόν να είναι και το "best case" σενάριο. Στην Κίνα επετεύχθη σχεδόν μηδενισμός της μετάδοσης της νόσου. Όμως αυτό δεν είναι βέβαιο ότι θα συμβεί τόσο αποτελεσματικά και γρήγορα στην Ευρώπη. Για παράδειγμα στην Κίνα τα πιο ήπια περιστατικά απομονώνονταν σε ξενοδοχεία και άλλους κατάλληλα οργανωμένους χώρους. Στην Ευρώπη και στην Ελλάδα, η οδηγία να μείνουν τα ήπια περιστατικά σπίτι τους, καθιστά πολύ πιθανή τη νόσηση όλων όσων ζουν στο ίδιο διαμέρισμα, καθώς ο μέσος πολίτης δεν έχει μάθει να ζει αποστειρωμένα.

Συγκριτικά με άλλες ευρωπαϊκές χώρες, παρότι πράγματι λάβαμε μέτρα lockdown αρκετά νωρίτερα, ακόμα δεν έχουμε προχωρήσει στην απαγόρευση μετακινήσεων και όπως είπαμε τα ήπια περιστατικά παραμένουν σπίτι μεταδίδοντας τη νόσο στους συγκατοίκους τους.

Όπως βλέπουμε, παρότι η κορύφωση στην Κίνα έγινε στις 15 Φλεβάρη με 1665 συνολικά θύματα, τον επόμενο μήνα ο αριθμός τους έχει διπλασιαστεί σε 3226, ενώ άλλα τόσα είναι σε κρίσιμη κατάσταση.
Με μια μετριοπαθή πρόβλεψη είναι πιθανόν στις επόμενες 50 μέρες στην Ελλάδα να έχουμε 400-1000 θύματα από τον CoVID-19...

Για να μην ξεφύγει περαιτέρω ο αριθμός τους, είναι αναγκαία η αυστηροποίηση των μέτρων και η διόρθωση πιθανών λαθών.

* Στην Ευρώπη γενικά, αλλά και ειδικά στην Ελλάδα ο αριθμός τεστ είναι πολύ χαμηλός (σε 18 μέρες είχαμε κάνει κοντά στα 5000 τεστ ενώ στην Κορέα κάνουν 15000-20000 την μέρα). Έτσι, ο αριθμός γνωστών κρουσμάτων είναι τάξης μεγέθους μικρότερος του πραγματικού, με αποτέλεσμα αξιόπιστος δείκτης της μετάδοσης της νόσου να είναι ο αριθμός των θυμάτων. Ο αριθμός θυμάτων όμως, δίνει πρακτικά πληροφορίες για την διάδοση της νόσου πριν από 2-3 εβδομάδες με αποτέλεσμα να μην μπορούμε να έχουμε ξεκάθαρη εικόνα για την τάση διάδοσης της νόσου.
** Πλέον λόγω της μεγάλης έλλειψης αντιδραστηρίων δεν αποτυπώνεται καν η πιθανολογούμενη συνεχιζόμενη αύξηση κρουσμάτων.

Λάθη =  Ζωές

Η υψηλή κριτική στην κυβέρνηση για πιθανές καθυστερήσεις και λάθη στην διαχείριση της κατάστασης νομίζω δεν έχει νόημα στην παρούσα φάση.
Αυτό που έχει πράγματι νόημα, είναι να εντοπιστούν λάθη και καθυστερήσεις που χρονίζουν, αυξάνοντας τον αριθμό νοσούντων και εν τέλει θυμάτων. Μόνο, έτσι θα περιοριστεί ο τελικός αριθμός θυμάτων.

• Νοσοκομεία: Κέντρα Διασποράς. Δυστυχώς οι οδηγίες του ΕΟΔΥ για το ύποπτο κρούσμα καθυστέρησαν σημαντικά να αλλάξουν, με αποτέλεσμα εμπύρετα με βήχα χωρίς επιδημιολογικό ιστορικό (ενώ ήταν γνωστό ότι η νόσος είχε περάσει στην κοινότητα) να μην απομονώνονται εξαρχής. Ως αποτέλεσμα, είχαμε επαναλαμβανόμενα φαινόμενα έκθεσης ασθενών και προσωπικού σε εν τέλει επιβεβαιωμένα κρούσματα: Πύργος, Ρίο, Καστοριά, Κοζάνη, ΝΝΑ, Αλεξάνδρα, Φλέμινγκ, Λαϊκό κ.α.
  Παρότι οι οδηγίες άλλαξαν από το περασμένο Σάββατο, η πιθανότητα διασποράς στα νοσοκομεία είναι σημαντική.
• Είναι αναγκαίο, όλα τα Νοσοκομεία (και σε δεύτερο χρόνο και τα Κέντρα Υγείας) να αποκτήσουν ΑΜΕΣΑ υπαίθριες δομές ώστε η εξέταση του ασθενή και η λήψη του δείγματος να μην γίνεται σε κλειστά δωμάτια που μπορεί να λειτουργήσουν ως χώροι διασποράς. Παράλληλα πρέπει σταδιακά να προωθηθεί και η οργάνωση drive through δομών στα πρότυπα της Ν.Κορέας.
• Μέτρα προστασίας νοσοκομειακών γιατρών: Υπάρχει δεδομένη έλλειψη προστατευτικού εξοπλισμού η οποία και θα ενταθεί τις επόμενες μέρες. Κανονικά το προσωπικό των επειγόντων θα έπρεπε να έχει πλήρη κάλυψη ανεξάρτητα των περιστατικών που διαχειρίζεται: Μάσκα 3Μ, προστατευτικά γυαλιά, ειδική στολή, γάντια, ποδονάρια και σκούφο.
  Δεδομένου των ελλείψεων και της βέβαιης αύξησης των κρουσμάτων, αυτό δεν είναι δυστυχώς δυνατό. Παρόλα αυτά πρέπει οι αρχές να μεριμνήσουν για την μέγιστη δυνατή κάλυψη του νοσοκομειακού προσωπικού.*
• Μαθαίνουμε ότι τα αντιδραστήρια έχουν σχεδόν εξαντληθεί. Παράλληλα οι τιμές στα ιδιωτικά κέντρα είναι σχετικά δυσπρόσιτες: αρχικά είχαν ακουστεί τιμές περί τα 300 ευρώ ενώ τώρα περί τα 120. Και εδώ μπορούμε να ακολουθήσουμε το παράδειγμα της Ν. Κορέας όπου όσοι είχαν θετικό τεστ δεν πλήρωναν, ενώ όσοι είχαν αρνητικό κάλυπταν μόνο το μισό κόστος που ήταν αρκετά μικρότερο των 120 ευρώ. 
• Πρέπει ΑΜΕΣΟΤΑΤΑ να προκηρυχθούν περαιτέρω χιλιάδες ΜΟΝΙΜΕΣ θέσεις ιατρών και νοσηλευτών, ιδανικά με χορήγηση επιδόματος πανδημίας σε όλο το προσωπικό. 
• Σε περιπτώσεις που παρατηρηθεί ότι οι ιδιωτικές επιχειρήσεις (πχ κλινικές, προμηθευτές ιατρικού εξοπλισμού) κερδοσκοπούν πρέπει να εξεταστεί πολύ σοβαρά το ενδεχόμενο επίταξής τους, δεδομένου των συνθηκών εκτάκτου ανάγκης. Αυτό θα μπορούσε να εφαρμοστεί και άμεσα όσον αφορά τα διαγνωστικά τεστ λόγω της μεγάλης έλλειψης που παρατηρείται.
• Πρέπει να επεκταθεί το μέτρο καραντίνας στους ταξιδιώτες σχεδόν απ'όλο τον κόσμο, καθώς και να απαγορευτούν τελείως τα ταξίδια στις χώρες που ο αριθμός κρουσμάτων ξεφεύγει έναν αριθμό κρουσμάτων(πχ τα 100).
• Όπως έπραξαν ήδη και άλλα ευρωπαϊκά κράτη (Ιταλία, Σερβία) πρέπει να εξεταστεί πολύ σοβαρά το κάλεσμα βοήθειας από την Κίνα ή/και τη Ν.Κορέα. Μπορεί έτσι να προχωρήσει πχ άμεσα η μαζική προμήθεια rapid test, προστατευτικού εξοπλισμού αλλά και αναπνευστήρων. Ιδιαίτερα η Κίνα έχοντας την μεγαλύτερη εμπειρία στην διαχείριση της πανδημίας μπορεί να προσφέρει και χρήσιμες προτάσεις για την αντιμετώπισή της.

*Οι χειρουργικές μάσκες δεν εφαρμόζουν πλήρως στο πρόσωπο, μην προσφέροντας πλήρη προστασία. Δεδομένου της έλλειψης 3Μ, ίσως να μπορούσαν να κατασκευαστούν μάσκες όπως κατά την περίοδο της ισπανικής γρίπης.