Πανδημία, Σύνορα, Πόλεις

Φάρσα ή Τραγωδία;
 
Τέλη Οκτωβρίου και η πανδημία έχει τεθεί και πάλι εκτός ελέγχου. Η διαχείριση της πανδημίας στον "δυτικό κόσμο" την άνοιξη ήταν τουλάχιστον αποτυχημένη. Η επανάληψη της ίδιας κατάστασης μετά από μόλις 6 μήνες ακούγεται σαν φάρσα αλλά περισσότερο θυμίζει τραγωδία.
 Ειδικά όταν πλέον υπάρχουν πολλαπλά παραδείγματα χωρών που έχουν καταφέρει να ελέγξουν για πολλούς μήνες την πανδημία. Ν.Κορέα, Κίνα-Γουχάν, Ταϊβάν, Bιετνάμ, Αυστραλία, Ν.Ζηλανδία κ.α.
Ήδη από τον Μάρτιο τα παραδείγματα των παραπάνω χωρών αποτελούσαν οδηγό για τον τρόπο ελέγχου εξάπλωσης της πανδημίας.

Σύνορα

Η μετατροπή μιας επιδημίας σε πανδημία γίνεται μέσω της μετακίνησης φορέων από μια χώρα σε μια άλλη. Κατά βάση δηλαδή μέσω του τουρισμού και δευτερευόντως της διασυνοριακής μετακίνησης εργαζομένων. Στην πλειονότητα των παραπάνω χωρών είναι υποχρεωτική η καραντίνα 2 εβδομάδων κατά την είσοδο και φυσικά 1-2 αρνητικά τεστ κατά το ίδιο διάστημα και φυσικά μαζικό testing και ιχνηλάτηση. Τα δύο τελευταία αποδίδουν τα μέγιστα αν γίνουν σε αρχικό στάδιο και όχι αν η πανδημία καλπάζει. Η επιλογή της ΕΕ και των κρατών μελών της για ελεύθερο τουρισμό ήταν εγκληματική.

Πόλεις-Αστικός Τρόπος ζωής

Αν δεν ελέγξεις τον εισερχόμενο πληθυσμό, τότε ο ιός θα αρχίσει να κινείται εντός της επικράτειας σου, και ο αστικός τρόπος ζωής(εργασία, ΜΜΜ, διασκέδαση) θα δράσει πολλαπλασιαστικά, προκαλώντας εκθετική αύξηση των κρουσμάτων.
Η αύξηση των λεωφορείων και ΜΕΘ καθώς και οι προσλήψεις ιατρών, καθηγητών και οδηγών είναι φυσικά αναγκαιότατες ειδικά στη χώρα μας με τις σημαντικότατες προϋπάρχουσες ελλείψεις. Όπως, ακόμα πιο αναγκαία είναι η όσο το δυνατόν μεγαλύτερη χρήση υπαίθριων χώρων στην εκπαίδευση και στην εργασία. Δυστυχώς ελάχιστα από αυτά έχουν γίνει στη χώρα μας..

Παρόλα αυτά, ακόμα και αν διπλασιάζαμε την συχνότητα των ΜΜΜ και τον αριθμό ΜΕΘ, η πανδημία το πιθανότερο είναι ότι δεν θα ελεγχόταν, αλλά απλώς θα καθυστερούσε η κορύφωσή της. Όλα τα παραπάνω αναγκαία μέτρα αποδίδουν βέλτιστα εφόσον τα κρούσματα διατηρούνται εξαρχής σε χαμηλά επίπεδα. Όπως συνέβαινε δηλαδή στη χώρα μας πριν το άνοιγμα του τουρισμού.

Οικονομία ή Πολιτική;

Το επιχείρημα ότι έπρεπε να ανοίξουν τα σύνορα γιατί "δεν άντεχε" η οικονομία ήταν εξαρχής έωλο. Εφόσον μια χώρα (ή/και ένωση κρατών) έχει τους πόρους για να εξασφαλίσει τα απαραίτητα σε όλους τους πολίτες της, είναι πολιτική απόφαση το αν θα το πράξει. Η εξασφάλιση διατροφής-στέγασης και ενός βασικού επίπεδου περίθαλψης είναι εφικτότατη φυσικά και χωρίς τα έσοδα του τουρισμού και της κίνησης χρήματος από την εστίαση. Εκτός από εφικτή είναι και υποχρέωση ενός κράτους κατά την διάρκεια μιας πανδημίας.

Ακόμα και αν κανείς πιστεύει ότι δεν μπορεί να υπάρξει άλλος τύπος οικονομίας πέραν αυτής που βασίζεται σε υπηρεσίες και του να τρέχουμε σαν ποντικάκια γύρω από τον τροχό, η οικονομία είναι βέβαιο ότι θα καταρρεύσει αν δεν ελεγχθεί η πανδημία.

Lockdown-Αποκέντρωση

Όσο λοιπόν η πανδημία δεν ελέγχεται, η ζωή στις πόλεις θα είναι μόνιμα αιτία υπερμετάδοσης και το μερικό ή πλήρες lockdown θα καταλήγει να είναι η μόνη λύση συχνά μαζί με παράλογα μέτρα (πχ μάσκα σε μοναχικούς περιπάτους) απόρροια της αδυναμίας/καθυστέρησης λήψης αποτελεσματικών μέτρων. Αντίστοιχα η επιλογή της μετακίνησης στην ύπαιθρο θα φαντάζει όλο και ελκυστικότερη:

•  Σημαντικά μικρότερος κίνδυνος να νοσήσεις
•  Καλύτερη ποιότητα ζωής σε καθεστώς lockdown αλλά και γενικότερα
•  Καλύτερες προοπτικές διαβίωσης για τους αυξανόμενους νεοανέργους των πόλεων, καθώς η ατομική και κυρίως συλλογική αυτάρκεια είναι εφικτότερη. Μεγαλύτερη ανεξαρτησία από τα κρατικά επιδόματα.
  

Ας ελπίσουμε ότι οι ιθύνοντες απέτυχαν για τελευταία φορά και ότι ως κοινωνία θα επιβάλλουμε στο εξής μια διαφορετική και πιο ανθρώπινη προσέγγιση.

Καλή δύναμη στους νοσούντες και στις οικογένειες τους.

Unlockdown: Μάσκες- Σχολεία- Ανθρώπινη Πραγματικότητα

Μετά από 1,5 μήνα καραντίνας η χώρα μας ετοιμάζεται να περάσει στο σταδιακό άνοιγμα διαφόρων τομέων της οικονομίας και της κοινωνίας. 

Γνωρίζουμε ότι η μετάδοση του ιού κατά κανόνα είναι σε κλειστούς χώρους όπου έχουμε συνωστισμό κόσμου.
Επομένως, η νέα πραγματικότητα θα πρέπει να ορίζεται με γνώμονα την ελαχιστοποίηση της παραμονής μας σε κλειστούς (ιδιαίτερα κοινόχρηστους) χώρους, και την αποφυγή συνωστισμού.

Στις περιπτώσεις που η χρήση κοινόχρηστων κλειστών χώρων είναι αναγκαία, η χρήση μάσκας καθώς και η τήρηση της υγιεινής των χεριών είναι απαραίτητες.

Βασικές Προφυλάξεις Covid-19

Μάσκες
Η αλλαγή στάσης στο ζήτημα των μασκών έχει προκαλέσει σύγχυση και αντιδράσεις.
Θα ήταν προτιμότερο εξαρχής να είχε προταθεί η χρήση υφασμάτινων μασκών ή/και self-made μασκών, όπως γίνεται τώρα (και όχι χειρουργικών που βρίσκονταν σε έλλειψη πριν 1 μήνα). Παράλληλα, η επιβολή προστίμου 150 ευρώ είναι αντιδιαμετρικά αντίθετη της αρχικής στάσης και πιθανότατα είναι υπερβολική.
Καταρχάς θα έπρεπε πρώτα να επιβληθεί διατίμηση στην τιμή τους και ιδανικά να παρέχονται κάποιες μάσκες δωρέαν/μήνα σε όποιον χρειάζεται. Εφόσον εξασφαλίζονταν αυτά θα είχε θέση και κάποιο πρόστιμο αρκετά χαμηλότερο πάντως. Ένα τόσο υψηλό πρόστιμο, αυξάνει τον κίνδυνο λανθασμένης (επανα)χρησιμοποίησης μασκών/καλυμμάτων προσώπου. Τέλος, θα έπρεπε εδώ και αρκετό καιρό να πραγματοποιούνται ενημερωτικές καμπάνιες για τη σωστή χρήση μάσκας.

Σχολεία-Ύπαιθρος

Το άνοιγμα των σχολείων πρακτικά για 10 διδακτικές μέρες είναι ένα περιττό ρίσκο. Ελπίζω οι περισσότεροι γονείς να ελαχιστοποιήσουν την παραπάνω περιττή έκθεση.
Γενικότερα, όλες οι εκπαιδευτικές βαθμίδες θα πρέπει να αναπροσαρμόσουν το πρόγραμμά τους στις νέες συνθήκες. Στη Δανία ήδη αρκετά μαθήματα πραγματοποιούνται σε εξωτερικούς χώρους. Το ίδιο ακόμα ευκολότερα μπορεί να γίνει στη χώρα μας.

Θα μπορούσε να εξεταστεί η σχολική σεζόν να αρχίζει τέλη Αυγούστου και να ολοκληρώνεται Αρχές Ιουλίου με ένα διάλειμμα 2 μηνών Τέλη Δεκέμβρη- Τέλη Φλεβάρη.
Θα πρέπει να δημιουργηθούν μικρότερα τμήματα μαθητών ώστε να τηρούνται οι αποστάσεις, και πιθανώς εφαρμογή κυλιόμενων ωραρίων.
Τα μαθήματα θα μπορούν να πραγματοποιούνται σε προαύλια-πάρκα-γήπεδα- υπαίθριους χώρους πανεπιστημίων ακόμα και εγκαταλελλειμένα στρατόπεδα. Σε περίπτωση κακοκαιρίας/καύσωνα τα μαθήματα θα πραγματοποιούνται διαδικτυακά.
Σε υπαίθριους χώρους μπορούν να πραγματοποιούνται και σημαντικές εξετάσεις, όπως ήδη συμβαίνει στη Ν.Κορέα.

Φυσικά, όπως και με το ιατρονοσηλευτικό προσωπικό οι προσλήψεις εκπαιδευτικών ήταν ήδη απαραίτητες. Ο αυξημένος αριθμός τμημάτων τις καθιστά ακόμα πιο αναγκαίες.

* Αξιοποίηση υπαίθριων (walk ή drive through) δομών πρέπει να γίνει και για την λήψη δειγμάτων covid-19.

Εξετάσεις σε γήπεδο στη Ν.Κορέα

Ανθρώπινη Πραγματικότητα
Η νέα πραγματικότητα θα πρέπει φυσικά να είναι και ανθρώπινη. Πιθανώς μέτρα καραντίνας θα πρέπει να επιβληθούν ξανά σε κάποιες περιοχές. Θα πρέπει να υπάρχει διαβάθμιση της αυστηρότητας τους.
Π.χ. το να κλείσεις τα πάρκα και τα άλση είναι ένα υπερβολικό μέτρο που μάλιστα οδηγεί σε μεγαλύτερο συνωστισμό στους δρόμους γύρω από αυτά, συχνά αναγκάζοντας κόσμο να περπατά δίπλα από τα αυτοκίνητα. Σε περίπτωση φαινομένων συνωστισμού, θα ήταν προτιμότερο σε πρώτη φάση οι αστυνομικοί, αντί να κόβουν πρόστιμα στις εισόδους των αλσών/πάρκων, να επιτηρούν τους αντίστοιχους χώρους ώστε να αποφεύγονται τέτοια φαινόμενα.

Σχετικά με την διαφαινόμενη οικονομική κρίση, η μετατροπή της σε κοινωνική κρίση είναι πολιτική απόφαση. Η αποκέντρωση θα μπορούσε να συμβάλει στην επίτευξη μεγαλύτερης αυτάρκειας σε επίπεδο χώρας, κοινότητας και ατόμου, ενώ ταυτόχρονα θα μείωνε τον κίνδυνο μετάδοσης της νόσου.

Αποκλιμάκωση- Συνωστισμός- Γηροκομεία- Κανονικότητα- Αποκέντρωση

Μετά την αρχική επιπέδωση της καμπύλης, σειρά έχει η σταδιακή αποκλιμάκωση των μέτρων. Όπως έχει επισημανθεί αυτή θα πρέπει είναι σταδιακή και στοχευμένη. Πιθανώς να είναι και δυσκολότερη από την επιβολή του αρχικού lockdown, καθότι τα οριζόντια και καθολικά μέτρα εφαρμόζονται ευκολότερα απ'ότι μέτρα που θα πρέπει να εξειδικεύονται ανάλογα με την χωροχρονική εξέλιξη της πανδημίας.

Όπως ήταν λογικό και πλέον επιβεβαιώνεται και από έρευνες, τα περισσότερα κρούσματα εντοπίζονται σε κλειστούς χώρους όπου είτε συνωστίζεται κόσμος (νοσοκομεία, αεροπλάνα, ΜΜΜ εστιατόρια..κ.α.) είτε παραμένουμε για μεγάλο χρονικό διάστημα (κλασσικό παράδειγμα τα σπίτια μας φυσικά).

Η αποκλιμάκωση των μέτρων λοιπόν θα πρέπει να κινείται με γνώμονα την ελαχιστοποίηση του συνωστισμού σε κλειστούς χώρους αλλά και την προστασία ευπαθών ομάδων. Μαθαίνουμε ότι στην Ευρώπη μεγάλος αριθμός θυμάτων εντοπίζεται στα γηροκομεία. Ευτυχώς στην Ελλάδα (150/100.000 πληθυσμού) ο αριθμός κρεβατιών γηροκομείων είναι πολύ χαμηλότερος απ'ότι στην Κεντρ. Ευρώπη (860/100.000).

Κρεβάτια Γηροκομείων σε Βόρεια Ευρώπη/ ΕΕ και ΝΑ Ευρώπη. Η Ελλάδα αριθμεί περί τα 150 κρεβάτια ανά 100.000 άτομα. 

Αυτός ο μέχρι τώρα προστατευτικός παράγοντας, μπορεί να γυρίσει μπούμερανγκ αν η αποκλιμάκωση γίνει ανοργάνωτα και επιτρέψει την διασπορά της νόσου από τα εγγόνια και τα εργαζόμενα μέλη κάθε οικογένειας στους παππούδες και τις γιαγιάδες μας.

Η επαναλειτουργία των σχολείων πχ, θα είναι ένα περιττό ρίσκο, με πρακτικά κύριο σκοπό την δυνατότητα να μπορούν να εργάζονται οι γονείς σε  εργασίες που δεν είναι απαραίτητες για την εξασφάλιση των βασικών (διατροφή, περίθαλψη, ενέργεια) που χρειάζεται μια κοινωνία. Έχει υπογραμμιστεί πολλάκις, ότι το να μην μετατραπεί η οικονομική ύφεση σε κοινωνική κρίση είναι κατά βάση πολιτική απόφαση.

Σε πρόσφατη συνέντευξη, ο Πρωθυπουργός ανέφερε ότι εξετάζεται η σύσταση να μετεγκατασταθούν στην επαρχία όσοι ηλικιωμένοι έχουν τη σχετική δυνατότητα. Έχει επισημανθεί και σε προηγούμενες αναρτήσεις η αξία της αποκέντρωσης. Είναι απαραίτητο να γίνει οργανωμένα αλλά και να συνδυαστεί με σημαντική ενίσχυση των περιφερειακών δομών υγείας. Κάτι που δυστυχώς δεν πραγματοποιείται έως τώρα.

Η χαλάρωση των μέτρων απαιτεί επίσης σημαντική αύξηση της δυνατότητας ελέγχου πιθανών νοσούντων, συμπτωματικών αλλά και ασυμπτωματικών. Το  "test-test-test" είναι καίριο στη φάση αποκλιμάκωσης.
Παράλληλα θα πρέπει να περιοριστεί το φαινόμενο οι υγειονομικές δομές να μετατρέπονται σε κέντρα διασποράς της νόσου αλλά και ταυτόχρονα κάποια νοσοκομεία να ανακτήσουν την δυνατότητα λειτουργίας εξωτερικών ιατρείων ώστε να υπάρχει καλύτερη διαχείριση των ασθενών με χρόνια νοσήματα.
Θα πρέπει να εξεταστεί σοβαρά η δημιουργία υπαίθριων ιατρικών δομών. Γενικότερα, η δημιουργία υπαίθριων δομών θα μπορούσε να εξεταστεί και για άλλους τομείς της οικονομίας/κοινωνίας όπου είναι αυτό εφικτό (πχ η ιδέα των υπαίθριων σχολείων πλέον δεν φαντάζει και τόσο ουτοπική)

Κανονικότητα και Πανδημία
Θα είναι πολύ δύσκολο οι ζωές μας να επιστρέψουν άμεσα στην πρότερη "κανονικότητα". Λογικά το βραχυ/μεσοπρόθεσμο μέλλον θα είναι ένα μείγμα των εξής χαρακτηριστικών:

α. Προσπάθεια για μια επιστροφή στην κανονικότητα. Όσο πιο βιαστικά και ανοργάνωτα γίνει αυτή, τόσο ανεβαίνει το ρίσκο να θρηνήσουμε  σημαντικό αριθμό θυμάτων, ιδιαίτερα αν επιτρέψουμε την μαζική εισροή τουριστών.
Η κλίμακα μεγέθους με την οποία θα πρέπει να συγκρίνεται η χώρα μας είναι τα θύματα που είχαμε έως τώρα και όχι τα δεκάδες χιλιάδες που προκάλεσαν οι απάνθρωπες στρατηγικές της Δυτικής Ευρώπης.

β. Ενίσχυση ανέργων/οικονομικά ασθενέστερων με επιδόματα. Με βάση την αλληλεγγύη που βλέπουμε να δείχνουν και πάλι οι ισχυρότερες οικονομικά χώρες, αυτό πιθανώς θα οδηγήσει σύντομα στην επιβολή αυστηρών μέτρων λιτότητας. Πιθανότατα το σενάριο εθνικού νομίσματος θα έρθει και πάλι στο προσκήνιο ως μια πιο βιώσιμη εναλλακτική.

Αποκεντρωθείτε:

Εδώ λοιπόν επανερχόμαστε στην προσφιλή θέση του γραφόντος περί αποκέντρωσης. Όχι μόνο για τις ευάλωτες ομάδες αλλά και για τους εκατοντάδες χιλιάδες ανέργους που δημιουργούνται, καθώς και για όποιον επιθυμεί μια πιο ανθρώπινη ζωή.

Συνολικά η χώρα μας είναι σχετικά αραιοκατοικημένη:

Ελλάδα 81 κάτοικοι/τετρ. χιλιόμετρο 

Όμως λόγω της εντονότατης αστυφιλίας βρίσκεται στην κορυφή της Ευρώπης στην πυκνότητα/συγκέντρωση πληθυσμού στα αστικά κέντρα.

Πυκνότητα πληθυσμού πόλεων ΕΕ/ δήμων Ελλάδας

Η αποκέντρωση ήταν και προ κορωνοϊού, εφικτή αλλά και απαραίτητη στη χώρα μας. Εν καιρώ πανδημίας είναι ακόμα σημαντικότερη.

Τα οφέλη της αποκέντρωσης είναι πολλαπλά:

1. Μειώνεται ο εντονότατος συνωστισμός που έχουμε στα αστικά κέντρα, μειώνοντας έτσι τον κίνδυνο μετάδοσης της νόσου.
2. Οι συνθήκες διαβίωσης επιτρέπουν μια πιο ανθρώπινη ζωή, ακόμα περισσότερο σε καιρό πανδημίας.
3.  Επιτρέπει μεγαλύτερες δυνατότητες αυτάρκειας σε ατομικό/κοινοτικό επίπεδο. Μειώνεται η εξάρτηση από τα επιδόματα.
4. Αυξάνεται συνολικά και η αυτάρκεια της χώρας και αναλογικά μειώνεται η εξάρτηση από τα δάνεια λιτότητας της ΕΕ.

Αγάπη για τον συνάνθρωπο εναντίον Ναρκισσισμού

Σύντομα θα έχουμε κλείσει 2 μήνες απ'όταν είχαμε το πρώτο καταγεγραμμένο κρούσμα Covid-19 στη χώρα μας. Σε πρώτη φάση μπορούμε να πούμε ότι η αντιμετώπιση της πανδημίας κρίνεται επιτυχημένη. Αυτό οφείλεται σε ένα συνδυασμό έγκαιρης λήψης μέτρων, ανθρωπιάς και τύχης. Πράγματι λάβαμε εγκαίρως μέτρα lockdown που επέτρεψαν τον σχετικά γρήγορο περιορισμό της εξάπλωσης της νόσου. Ευτυχώς, παρότι καθυστερήσαμε να κλείσουμε την αεροπορική/ακτοπλοϊκή σύνδεση με την Ιταλία, αποδείχθηκε ότι δεν είχαμε μαζική εισαγωγή κρουσμάτων.
Παράλληλα, η συντριπτική πλειοψηφία της ελληνικής κοινωνίας αποδείχθηκε ότι νοιάζεται για την προάσπιση των ευπαθών ομάδων. Όχι μόνο τηρεί  τα επιβεβλημένα μέτρα, αλλά συχνά στέκεται και αλληλέγγυα σε περιστάσεις που μπορεί να συνδράμει:

Δωρεάν μερίδες Φαγητού από εστιατόριο στη Ρόδο

600 μάσκες από μοδίστρα για το νοσοκομείο στα Γρεβενά

Tέλος, σε αντίθεση με άλλες Ευρωπαϊκές χώρες, οι επιστήμονες που είναι αρμόδιοι να διαχειριστούν την πανδημία, αλλά και η κυβέρνηση, επέλεξαν να βάλουν την ανθρώπινη ζωή πάνω από το ΑΕΠ και δεν ακολουθήθηκε το έγκλημα της ανοσίας αγέλης.
Ένα καλό επιστημονικά βιογραφικό δεν συνεπάγεται πάντα με έναν επιστήμονα που έχει ως πρώτο γνώμονα την ανθρώπινη ζωή. Δυστυχώς, ο ανθρωπότυπος του ιατρού-γιάπη που οι ασθενείς του αντιμετωπίζονται αποκλειστικά ως πελάτες/πηγή κέρδους ενδημεί όλο και περισσότερο στη χώρα μας. Ευτυχώς, οι αρμόδιοι δείχνουν να ακολουθούν την βασική χριστιανική διδαχή "να αγαπάς τον πλησίον σου".
Αυτό ως τώρα, έχει αποτυπωθεί στις εξής δηλώσεις/πράξεις:

1. "Eίναι μανάδες και πατεράδες μας. Είναι γιαγιάδες και παππούδες. Τους τιμούμε και τους σεβόμαστε όλους. Τους προστατεύουμε όλους, αλλά κατ’ εξοχήν αυτούς. Δεν μπορούμε να υπάρχουμε, ούτε να έχουμε ταυτότητα χωρίς αυτούς"
2. Στην έγκαιρη επιβολή lockdown
3. Το θεραπευτικό πρωτόκολλο δίνεται σε όλους όσους πληρούν τα κριτήρια, και όχι στα πλαίσια μελετών που αφήνουν τους μισούς ασθενείς χωρίς έστω κάποια πειραματική θεραπεία.
4. "Θεωρώ ότι θα μας βοηθήσουν σε αυτή την προσπάθεια, τους έχω εμπιστοσύνη. Δεν είναι απειλή, είναι ευάλωτη ομάδα. Οι συμπολίτες μας αυτοί δεν θα μείνουν μόνοι τους, θα συνεχίσουν να έχουν ισότιμη πρόσβαση στο σύστημα υγείας"

Nαι, έχουν υπάρξει και λάθη. Η τακτική "μένω στο σπίτι", παρότι συνολικά έχει πετύχει τον περιορισμό της πανδημίας, έχει αφήσει δυστυχώς ορισμένους συμπολίτες μας να πεθάνουν σπίτι τους. Ενώ, προσωπικά θα ήθελα οι αρμόδιοι επιστήμονες να πιέζουν περισσότερο για την ενίσχυση του ΕΣΥ ώστε να μην επαναληφθούν τέτοια περιστατικά αλλά και να ετοιμαστούμε για την επόμενη φάση με ένα ισχυρότερο σύστημα υγείας.

Σύνεση και Ανθρωπιά Η πίεση για άμεσο άνοιγμα των επιχειρήσεων και επανέναρξης της τουριστικής σεζόν θα είναι μεγάλη και το να παραμένουμε πρώτα άνθρωποι θα είναι δυσκολότερο. Όπως σημειώθηκε σε προηγούμενες αναρτήσεις, η σταδιακή χαλάρωση των μέτρων θα πρέπει να γίνει με μέγιστη προσοχή και σύνεση. Θα πρέπει παράλληλα να απαντηθούν σημαντικά ερωτήματα για τον ιό ώστε να προσαρμοστεί ανάλογα η στάση μας. Γιατί ασθενείς που θεραπεύτηκαν έχουν θετικό τεστ μετά από βδομάδες χωρίς συμπτώματα και ενώ είχε προηγηθεί αρνητικό τεστ; Μπορεί να ξαναμεταδόσουν αυτοί; Τι ανοσία, σε πόσους και για πόσο αφήνει ο ιός;

Ναρκισσιστική Ευρώπη 
Πλέον, στην Ευρώπη αντί για χιλιάδες κρούσματα  μετράνε χιλιάδες νεκρούς καθημερινά. Ελπίζω να μην συνηθίσουμε στην φρίκη να μετράμε τους θανάτους σαν στατιστικά δεδομένα ως μέρος μιας φρικαλέας κανονικότητας.

Δυστυχώς για άλλη μια φορά η στάση των ηγετών της Ευρ. Ένωσης είναι κατάπτυστη. Ο ναρκισσιστικός ανθρωπότυπος όχι απλά ενδημεί αλλά είναι ο κυρίαρχος, ιδιαίτερα στις πιο ισχυρές οικονομίες. Βλέπουμε για άλλη μια φορά τις πιο δυνατές οικονομικά χώρες να στοχεύουν στο να επιβάλλουν πολιτικές λιτότητας στις πιο αδύναμες, μόλις καταλαγιάσει το πρώτο πανδημικό κύμα. Η πίεση στη χώρα μας για άμεση επιστροφή στη "μεταμνημονιακή κανονικότητα" θα είναι εξαιρετικά μεγάλη όπως βλέπουμε.

Άρνηση των θεσμών για παράταση προστασίας της πρώτης κατοικίας

Η παραμονή σε μια ένωση που όχι μόνο προκαλεί οικονομικό μαρασμό στις πιο αδύναμες οικονομίες, αλλά και ταυτόχρονα μέσω εγκληματικών τακτικών herd immunity ευθύνεται ήδη για δεκάδες χιλιάδες νεκρούς, μου φαίνεται όλο και πιο αδιανόητη.


Καλή Ανάσταση σε όλους!

To έγκλημα της ανοσίας της αγέλης.

Πλέον στην Ευρώπη έχουμε φτάσει τουλάχιστον τα 93.00 θύματα από την πανδημία. Με βάση την αναλογία θυμάτων/πληθυσμό περισσότερο έχουν πληγεί οι εξής χώρες: Βέλγιο, Ισπανία, Ιταλία, Γαλλία, Αγγλία, Ολλανδία, Ελβετία,Σουηδία. 

Μάλιστα ο πραγματικός αριθμός θυμάτων πιθανώς να είναι σημαντικά αυξημένος καθώς φαίνεται ότι υπάρχει σημαντική υποκαταγραφή των θυμάτων από Covid-19. Ιδιαίτερα στις χώρες που έχει ξεφύγει η πανδημία όπως οι παραπάνω, πιθανώς ο πραγματικός αριθμός θυμάτων να είναι 1,5-2,5 φορές αυξημένος!
Όταν έχεις εκατοντάδες θανάτους σε καθημερινή βάση, δεν έχεις την δυνατότητα να τεστάρεις σημαντικό αριθμό ύποπτων κρουσμάτων, με αποτέλεσμα ειδικά όσοι καταλήγουν εκτός νοσοκομείου, κατά κανόνα να μην προσμετρούνται στα θύματα Covid. Μια εικόνα για τον πραγματικό αριθμό μπορούμε να έχουμε από τον συνολικό αριθμό θανάτων κάθε χώρας ανά βδομάδα σε σύγκριση με προηγούμενες χρονιές. Ορισμένα παραδείγματα:

Πιθανοί μη καταγραφέντες θάνατοι από Covid-19 στην Ολλανδία

Aντίστοιχα στην Λομβαρδία της Ιταλίας 

Και στη Μαδρίτη της Ισπανίας  για το διάστημα 14-31 Μαρτίου

Αντίστοιχα ευρήματα υπάρχουν και σε άλλες πληγείσες χώρες όπως το Ην.Βασίλειο και οι ΗΠΑ (ιδιαίτερα στη Νέα Υόρκη).

Βλέπουμε λοιπόν ότι η εγκληματική αντιμετώπιση της πανδημίας από την πλειοψηφία των χωρών της ΕΕ αλλά και των ΗΠΑ είχε,έχει και θα έχει τραγικές συνέπειες.

Ενώ ήταν γνωστή η σημαντική θνητότητα και μεταδοτικότητα του ιού από τα στοιχεία της Κίνας η ΕΕ δεν διέκοψε τις αεροπορικές συνδέσεις με Κίνα και ούτε και προετοιμάστηκε για πιθανή έξαρση της επιδημίας στην Ήπειρο μας. Παράλληλα, δεν διακόπηκαν για σημαντικό χρονικό διάστημα τα ταξίδια από και προς την Ιταλία ενώ σε πολλές χώρες άργησε σημαντικά η λήψη μέτρων lockdown. Έτσι περιοχές-transit με υψηλό αριθμό μετακινούμενου πληθυσμού θρηνούν σήμερα χιλιάδες θύματα.

Η επιλογή του herd-immunity ήταν αρχικά στρατηγική επιλογή όχι μόνο του Ην. Βασιλείου αλλά και χωρών της ΕΕ όπως η Ολλανδία, η Σουηδία αλλά και η Γερμανία. Χαρακτηριστική δήλωση της καγκελάριου της Γερμανίας: "ότι περίπου το 60-70% του γερμανικού πληθυσμού θα μολυνθεί από τον ιό".

Οι περισσότερες χώρες μετά την καταστρεπτική έξαρση της πανδημίας στην Ιταλία αναγκάστηκαν να αλλάξουν τακτική και να υιοθετήσουν έστω καθυστερημένα μέτρα καραντίνας.

Η επιλογή της "ανοσίας της αγέλης" δεν είναι μόνο απάνθρωπη αλλά πιθανότατα είναι και τελείως λανθασμένη στρατηγική καθώς:

1) Δεν γίνεται να πετύχεις ανοσία αγέλης αν δεν ξέρεις τι ανοσία αφήνει η νόσος στον πληθυσμό. Υπάρχουν ενδείξεις ότι η ανοσία θα είναι μόλις για έναν χρόνο, ενώ πιθανώς ορισμένα άτομα που νοσούν πολύ ήπια να μην αναπτύσσουν σχεδόν καθόλου.

2) Κανονικά ανοσία αγέλης επιτυγχάνεται μέσω του εμβολιασμού του πληθυσμού. Εμβόλιο ιδανικά θα έχουμε σε 1-1,5 χρόνο. Πιθανώς να βγουν κάποια πειραματικά από φθινόπωρο μάλλον. Άγνωστη η δράση τους. Ελπίζουμε να είναι τουλάχιστον ασφαλή.  Παράλληλα, δεν είναι ενθαρρυντική η αποτυχία να κατασκευάσουμε εμβόλιο σε ιούς παρόμοιους με τον Covid-19 (SARS,MERS)
3) Ο ιός έχει σημαντική τάση να μεταλλάσσεται. Το ότι επετράπη να μολύνει εκατομμύρια ανθρώπους θα οδηγήσει στην δημιουργία διαφόρων υποτύπων, λιγότερο ή περισσότερο φονικών. Ταυτόγχρονα, οι διάφοροι υπότυποι πιθανώς να μειώσουν την αποτελεσματικότητα του εμβολίου (όπως στο παράδειγμα της γρίπης όπου το ετήσιο εμβόλιο δεν καλύπτει όλους τους υποτύπους της).


Για να μην θρηνήσουμε λοιπόν εκατοντάδες θύματα θα πρέπει η χώρα μας να είναι εξαιρετικά προσεχτική στην χαλάρωση των μέτρων ώστε να συνεχιστεί η πετυχημένη έως τώρα αντιμετώπιση της πανδημίας. Παράλληλα, θα πρέπει να συνεχίσει να προστατεύει την ζωή και όχι την οικονομία, να εξεταστεί δηλαδή πολύ καλά το ρίσκο που ενέχει η επανέναρξη της τουριστικής σεζόν το καλοκαίρι.

Η επιλογή να προστατευθεί το τεχνητό κατασκεύασμα του ΑΕΠ (στις όλο και πιο virtual δυτικές οικονομίες) σε σχέση με τις ζωές των άνθρωπων, είναι ένα τρομαχτικό έγκλημα, μια πραγματική ύβρις.
Είναι ξεκάθαρο ότι οι ιθύνοντες που επέτρεψαν δεκάδες χιλιάδες νεκρούς, θα πρέπει να δικαστούν για τις επιλογές τους. Παράλληλα είναι πιο επιτακτικό από ποτέ να έρθει ο άνθρωπος στο επίκεντρο των πολιτικών αποφάσεων και όχι η μεγιστοποίηση του κέρδους/ελαχιστοποίηση των οικον.ζημιών, που πιο ξεκάθαρα από ποτέ προτιμήθηκαν ακόμα και από τις εκατόμβες νεκρών!

Ζώντας με τον Κορωνοϊό. Αλλάζοντας Ζωή; Αποκέντρωση.

Τις τελευταίες μέρες τα στοιχεία στην χώρα μας δείχνουν ότι η πανδημία φαίνεται να έχει ελεγχθεί. Η σχετικά πρώιμη λήψη μαζικών μέτρων καραντίνας φαίνεται ότι απέδωσε αρκετά καλά. Πλέον, πρέπει να δούμε πώς θα περάσουμε στην επόμενη φάση διαχείρισης της πανδημίας. Δηλαδή, την σταδιακή χωροχρονική προσαρμογή των μέτρων ανάλογα με τον αριθμό κρουσμάτων που εμφανίζει κάθε νομός-πόλη-κωμόπολη-χωριό ανά χρονική περίοδο.

Η συγκεκριμένη φάση μπορεί να είναι και δυσκολότερη καθώς θα πρέπει να είναι πιο στοχευμένη. Χρειάζεται σημαντική προετοιμασία, πχ πρέπει να υπάρχει κέντρο επιδημιολογικής παρακολούθησης της πανδημίας σε κάθε νομό αλλά και περαιτέρω στήριξη των περιφερειακών δομών υγείας ώστε να μπορεί κάθε νομός να μπορεί να διαχειρίζεται πιθανές εξάρσεις.

Όμως, πλήρης άρση του lockdown φαντάζει σχεδόν αδύνατη για τους επόμενους (αρκετούς) μήνες. Ειδικά κλειστοί χώροι, όπου συνηθίζεται ο συνωστισμός: εστιατόρια, μπαρ, διάφοροι χώροι εργασίας/διασκέδασης δύσκολα θα επανέλθουν άμεσα στην πρότερη κανονικότητα. Πιθανώς να έχουμε ένα πολύ σταδιακό άνοιγμα τέτοιων χώρων με μέτρα περιορισμού, αντίστοιχων με τα σούπερ μάρκετ με διατήρηση μέτρων social distancing.

Όπως είναι αναμενόμενο, όλη αυτή η μάχη με τον κορωνοϊό θα έχει σημαντικές οικονομικές επιπτώσεις. Οι αισιόδοξες προβλέψεις αναφέρουν ύφεση περί του 10%, ενώ πιο μετριοπαθείς περί του 18% . Ο ΟΑΣΑ μάλιστα αναφέρει ότι το lockdown θα επιφέρει άμεσα (όχι ετήσια) ύφεση κοντά στο 35%.

Πρόβλεψη ύφεσης λόγω lockdown από ΟΑΣΑ

Το πλήγμα ειδικά στον τομέα των υπηρεσιών (εστίαση, χώροι διασκέδασης,τουρισμός) θα είναι τεράστιο. Παρ'όλα αυτά  βλέπουμε ότι παρότι και τώρα ένα μεγάλο ποσοστό εργαζόμενων είναι εκτός εργασίας δεν έχει προκληθεί κοινωνική κατάρρευση. Δεν έχουμε πχ κάποια διατροφική ή ενεργειακή κρίση, ενώ η ιατροφαρμακευτική περίθαλψη προσφέρεται κανονικά παρά τις ειδικές προσαρμογές που έχουν γίνει λόγω της πανδημίας.

Βλέπουμε δηλαδή ότι η αποφυγή κοινωνικής κρίσης είναι περισσότερο θέμα πολιτικής απόφασης.
Όμως, όπως εύστοχα περιγράφει στην ομιλία του o κος Βαρουφάκης η στάση της ΕΕ και ειδικά των μελών της Ευρωζώνης θα οδηγήσει σε δεύτερο χρόνο σε λήψη μέτρων λιτότητας που πιθανότατα θα επιτείνουν την φτωχοποίηση των λαών της Ευρώπης και ακόμα περισσότερο της Ελλάδας.

Θα έρθουμε δηλαδή αντιμέτωποι με ένα διπλό πρόβλημα: από την μία θα πρέπει να προσαρμόσουμε την διαβίωση μας ώστε να περιορίζεται η διάδοση του κορωνοϊού και από την άλλη θα πρέπει να βρούμε κάποια λύση ώστε η οικονομική ύφεση να μην μετατραπεί σε κοινωνική κατάρρευση.

Η διαχείριση της κρίσης του 2010, οδήγησε στην μετανάστευση 500.000 Ελλήνων στο εξωτερικό. Σήμερα, αυτό δεν είναι τόσο εύκολο για λόγους υγειονομικούς, αλλά και καθώς η κρίση θα πλήξει τους πάντες και οι θέσεις εργασίας θα λιγοστέψουν ακόμα περισσότερο.

Οπότε θα πρέπει να βρούμε μια άλλη λύση.

Καταρχάς θα πρέπει να την φανταστούμε. Και κατά δεύτερον θα πρέπει να προσπαθήσουμε όσο μπορούμε να την εφαρμόσουμε πρώτα οι ίδιοι και όχι μόνο να την αναθέσουμε σε άνωθεν σωτήρες.

Όπως έχει επισημανθεί σε παλαιότερη ανάρτηση, μια πιθανή λύση στο θέμα της διαχείρισης της πανδημίας θα ήταν μια σταδιακή ελεγχόμενη αποκέντρωση του πληθυσμού των πόλεων. Φυσικά εθελούσιου χαρακτήρα και όχι καταναγκαστικού.
Στην κωμόπολη ή στο χωριό ο συνωστισμός είναι πιο εύκολο να αποφευχθεί, και γενικότερα η διαβίωση σε καθεστώς μερικού lockdown είναι πιο ανθρώπινη.

Παράλληλα είναι μια πιθανή απάντηση και για το κύμα ανέργων που δημιουργείται. Δεν είναι βέβαιο ότι το κράτος σε συνθήκες λιτότητας θα μπορεί να εξασφαλίσει τα απαραίτητα επιδόματα για όλους. Και ακόμα και αν τα καταφέρει, αυτά θα είναι αρκετά χαμηλά. Αντίθετα, η διαβίωση στην επαρχία είναι εξ ορισμού πιο "αποεμπορευματοποιημένη". Τα κόστη διαβίωσης είναι κατά κανόνα χαμηλότερα και υπάρχει και καλύτερη προοπτική διατροφικής αυτάρκειας, που αυξάνει ανάλογα με τον βαθμό αποκέντρωσης και συνεργασίας των τοπικών κοινοτήτων. Παράλληλα, θα μειώνεται και η οικονομική εξάρτηση της χώρας από το εξωτερικό.

* Η πρόταση για αποκέντρωση αφορά αρχικά το επόμενο χρονικό διάστημα και τουλάχιστον μέχρι να λυθεί οριστικά το ζήτημα της πανδημίας.

** Όπως έχει αναφερθεί, θα πρέπει να γίνει με τρόπο ώστε να ελαχιστοποιηθεί ο κίνδυνος διάχυσης της πανδημίας από τα αστικά κέντρα στην επαρχία. Πχ ιδανικά πριν την μετάβαση στην επαρχία να προηγηθεί εργαστηριακό τεστ, και απαραίτητα να ακολουθήσει καραντίνα 2 εβδομάδων στον τόπο προορισμού. Η ενίσχυση των περιφερειακών δομών υγείας είναι έτσι κι αλλιώς αναγκαία. Η μετάβαση σε νησιά είναι πιο ιδιαίτερη περίπτωση και απαιτεί φυσικά ακόμα μεγαλύτερη προσοχή και προετοιμασία.

Σπάζοντας τις αλυσίδες- επιπεδώνοντας τις καμπύλες. Μέρος ΙΙΙ: Ανοσοποιητικό vs Κορωνοΐού

Εκτός από τον έλεγχο της εκθετικής διάδοσης του ιού, ιδιαίτερα σημαντική είναι και η προσπάθεια ελέγχου της πορείας της νόσου ώστε να περιοριστούν περαιτέρω τα θύματα.
Πρέπει να τονιστεί ότι καθώς ο ιός είναι γνωστός μόλις για 4 μήνες, ακόμα είμαστε στην διαδικασία κατανόησης βασικών χαρακτηριστικών του, που ενδεχομένως θα μας βοηθήσουν στην καλύτερη αντιμετώπισή του.

Α. Ιnfectious dose (λοιμογόνος δόση)

Από την μελέτη της γρίπης αλλά και άλλων κορωνοϊών (SARS,MERS) έχει φανεί ότι η λοιμογόνος δόση (με πόσα ιϊκά σωμάτια θα μολυνθεί κάποιος δηλαδή) σχετίζεται με την βαρύτητα της λοίμωξης που θα ακολουθήσει. Στις παραπάνω παθήσεις η μικρότερη λοιμογόνος δόση φαίνεται ότι δίνει την δυνατότητα στο ανοσοποιητικό να περιορίσει την εκδήλωση σοβαρής ασθένειας.
Αντίστοιχες υποθέσεις γίνονται και για τον CoVID19.  Έτσι τα μέτρα προστασίας που σχολιάστηκαν στις προηγούμενες αναρτήσεις, πιθανώς να περιορίσουν και την εκδήλωση σοβαρών πνευμονιών, καθώς θα έχουμε έκθεση σε μικρότερες ποσότητες του ιού.

Β. Ελπιδοφόρες θεραπείες πριν την εκδήλωση σοβαρής νόσου.
Ακόμα δεν έχει βρεθεί κάποιο φάρμακο που να δρα με βεβαιότητα εναντίον της νόσου. Όμως έχουμε κάποιες ενδείξεις ότι κάποιες θεραπείες μπορεί να είναι αποτελεσματικές. Στο θεραπευτικό πρωτόκολλο που ακολουθούμε μάλιστα και στην Ελλάδα έχουν συμπεριληφθεί αντίστοιχα σχήματα. Για την ώρα η πιο ελπιδοφόρα θεραπεία φαίνεται να είναι η (υδροξυ)χλωροκίνη. Μάλιστα φαίνεται να δρα καλύτερα αν δοθεί σε σχετικά πρώιμο στάδιο πριν την εκδήλωση σοβαρής νόσου.
Ορθώς λοιπόν, στην χώρα μας θα μπορεί πλέον να δίνεται και σε περιστατικά με ήπια νόσο κατ'οίκον, σε συνεννόηση πάντα με τον θεράποντα ιατρό!

Για να προχωρήσει βέβαια η κατ'οίκον θεραπεία πρέπει φυσικά να ενδυναμωθεί η πρωτοβάθμια περίθαλψη ώστε να είναι δυνατή η παρακολούθηση των ασθενών εκτός νοσοκομείου, καθώς αν και η χλωροκίνη είναι ένα σχετικά ασφαλές φάρμακο υπάρχει πάντα το ενδεχόμενο ανεπιθύμητων ενεργειών.
Η δημιουργία Κέντρων Υγείας COVID19 είναι προς την σωστή κατεύθυνση και επιβάλλεται να επεκταθεί. Ελπίζω στη συνέχεια και με την πρόσληψη μόνιμου προσωπικού.

Παράλληλα είναι σημαντικό να συνεχιστεί η αύξηση των διαγνωστικών τεστ. Πλέον έχουμε φτάσει περί τα 1700 σε καθημερινή βάση.
Τα περισσότερα τεστ θα επιτρέψουν τον πιο έγκαιρο εντοπισμό περιστατικών που πιθανώς θα μπορούν να λάβουν αγωγή στο σπίτι, αλλά και την καλύτερη απομόνωση νοσούντων και επαφών τους.


Γ. Ενίσχυση του Ανοσοποιητικού

Tέλος ένα καλό ανοσοποιητικό είναι  πάντα απαραίτητο για την καταπολέμηση των λοιμώξεων.
Στην παρακάτω εικόνα συνοψίζονται ορισμένες συμβουλές για την ενίσχυση του ανοσοποιητικού

Συβμουλές για ενίσχυση ανοσοποιητικού.

Επιγραμματικά

• Καλός ύπνος
• Ελαχιστοποίηση stress και καλή διάθεση (καίρια και για τον καλύτερο ύπνο). 
• Καλή διατροφή: Λαχανικά και Φρούτα(ιδιαίτερα όσα είναι πλούσια σε βιταμίνη C). Αποφυγή πολλών τηγανητών/λιπαρών φαγητών. Ιδιαίτερα των trans λιπαρών και του junk food.
• Ήπια άσκηση. Σε εξωτερικούς χώρους προσπαθούμε να αποφεύγουμε τον συνωστισμό.
• Έκθεση στον ήλιο
• Το να διαβάσουμε ένα βιβλίο και οποιαδήποτε μορφή άσκησης είναι σαφώς προτιμότερα από μαραθώνιους netflix και διαδικτυακού σερφαρίσματος. Ο εθισμός μας στις οθόνες, μειώνει την ποιότητα του ύπνου και αυξάνει την αποβλάκωση.